Sỹ Hồng quê ở xã Cộng Hoà, tổng Hà Bắc bên này sông Chanh, tôi ở bên kia sông Chanh, xã Liên Hoà, Hà Nam tổng thuộc huyện Yên Hưng bên dòng Bạch Đằng Giang oanh liệt.Tốt nghiệp Trung cấp Kỹ thuật Mỏ (1959-1962) Sỹ Hồng về làm đội trưởng đội khai thác than ở mỏ Hà Tu, sau đó chuyển lên Công ty Than Hồng Gai làm  công tác thi đua truyên truyền tạo cho ông có điều kiện thuận để tiếp cận với giai cấp công nhân mỏ qua con đường văn chương. "Hiện tượng Sỹ Hồng" cho ra mắt độc giả nhiều truyện ngắn đặc sắc, trong đó có truyện ngắn "Đêm Thức" và "Đảo Nhỏ" trong quãng thời gian ngắn đã gây sự chú ý đặc biệt của giới văn nghệ sỹ Trung ương về ba cùng với công nhân mỏ. Đó là những truyện ngắn đầu đời văn Sỹ Hồng đánh dấu mốc son đáng trân trọng để ông vững vàng bước vào Trường Viết văn Nguyễn Du (khoá 3) của Hội Nhà văn Việt Nam (tháng 9 năm 1968). Trước Sỹ Hồng, ở Vùng mỏ đã có Mai Phương, phóng viên Báo Vùng Mỏ học khoá Một Trtường Viết văn Nguyễn Du, nhưng ông bị "sự cố thành kiến cá nhân" đành phải đứt gánh giữa đường. Sỹ Hồng trở lại Vùng Mỏ, mặc dầu bấy giờ ông có đủ điều kiện để công tác ở một cơ quan Văn nghệ, báo chí tại Hà Nội, nhưng tiếng gọi của Than đã cuốn ông về Tuyên giáo Đảng uỷ Công ty Than Hòn Gai để được gắn bó mãi mãi với Than... Nhưng ở đó chưa được bao lâu, Sỹ Hồng được điều về Ban Vận động thành lập Hội Văn học Nghệ thuật Quảng Ninh và làm việc ở hội này cho đến lúc về chốn vĩnh hằng. Sỹ Hồng có vốn sống phong phú về vùng Than.Và, cái quý nhất là trong những năm tháng sống và làm việc, ông được tiếp cận đội ngũ những người thợ mỏ chân chính. Họ đã tạo cho nhà văn niềm tin và cuộc sống ở vùng Than để ông cầm bút. Suốt đời, trang viết là niềm say mê khôn cùng. Năm 1963, ông đã trở thành một trong số những nhà văn được kết nạp vào Hội Nhà văn Việt Nam sớm nhất ở Quảng Ninh.Trong 40 năm cầm bút, Sỹ Hồng đã để lại một gia sản văn chương khá ấn tượng:16 tập tiểu thuyết, 6 tập truyện ngắn... Trước lúc tạ thế, ông là nhà văn có số lượng trang in nhiều nhất ở tỉnh Quảng Ninh. Tiểu thuyết cũng như truyện ngắn của nhà văn Sỹ Hồng phản ánh nhiều lĩnh vực của đời sống thợ mỏ ở nhiều ngành nghề khác mhau cho thấy vốn của nhà văn phong phú và ngày càng được bồi đắp. Văn bút của Sỹ Hồng viết về thợ mỏ cần mẫn đến hết một đời văn. Nhân vật trung tâm trong hầu hết các tác phẩm của nhà văn là các cán bộ quản lý mỏ, họ là nhân viên kỹ thuật, kỹ sư đảm đương các nhiệm vụ từ đội trưởng sản xuất đến quản đốc, giám đốc một mỏ than với tấm lòng nhân ái và trân trọng. Sỹ Hồng đặc biệt nâng niu những vẻ đẹp trong đời sống tâm hồn con người lao động. Càng về sau, nhân vật của ông càng có chiều sâu và hiện lên ở nhiều góc độ hiện thực sinh động, nhưng ít khi ông đẩy nhân vật của mình đi đến tận cùng của mọi tâm trạng... Trong bút pháp kết cấu truyện của ông thường đơn tuyến, ông chú trọng kể mà ít tả, câu văn dung dị và chân phương, ít lấp lánh và xao động. Toàn bộ tác phẩm của ông là nỗi niềm thiết tha đối với cuộc sống, đối với con người, phản ánh chiều sâu, chiều rộng với nhiều tầng vỉa ở vùng Than mà cả đời ông gắn bó. Những vấn đề, những nhân vật nhà văn đặt ra ngày một nhiều, một rộng, một đa chiều. Có thể nói, Sỹ Hồng một nhà văn chung thuỷ, bền bỉ viết về thợ mỏ và có nhiều tác phẩm g về người Thợ mỏ gây ấn tượng trong cả nước. Đó là những nhận xét đánh giá công bằng của một số nhà văn đọc tác phẩm  Sỹ Hồng Từ tiểu thuyết đầu tay "Những Mảnh Đời Oan Nghiệt"(1989) đến "Người Đào Huyệt," cuốn tiểu thuyết cuối cùng nhà văn để lại cho đời, ông đã trải hai thập kỷ tìm tòi, sáng tạo để khẳng định trong lòng độc giả về tiểu thuyết và ông đã thành công. Tuy nhiên, chưa phải là một tiểu thuyết gia, chưa có tác phẩm nổi tiếng như nhà văn Dương Hướng, nhưng ông đã có vị trí nhất định về tiểu thuyết trong làng văn Việt Nam. Nhưng tôi thiết nghĩ đâu có phải, ẵm giải thưởng sự nghiệp văn chương của anh mới lừng danh. Có nnhà văn từng nổi tiếng trong giới văn đàn, nhưng chưa một lần đoạt giải thưởng, nhà văn ấy vẫn được độc giả hâm mộ và quý trọng .Nhà văn Sỹ Hồng đã để lại cho những người thợ mỏ hình ảnh họ cao đẹp và hồn hậu...Há chẳng đáng trân trọng sao? Một đời văn với 16 tiểu thuyết không phải đã mấy ai làm được, mặc dầu vẫn có không ít kẻ chê bai ông văn chương nhoà nhạt.Đó là quyền của họ, chỉ có điều nhiều nhà văn đã khẳng định danh tính nhà văn Sỹ Hồng, nhà văn của thợ mỏ...Nhà văn Sỹ Hồng viết văn và sống nghèo. Hồi nhà còn ở trong cái "hủng" đi lại khó khăn chỉ cái xe đạp toòng teng rong ruổi từ nhà đến cơ quan. Ông ít giao tiếp, ngại tiếp khách và không thích tiệc tùng lu bù như cánh tôi, nghĩa là chỉ có vùi đầu vào viết và viết. Ngày nào ông cũng viết, không được vài ba trang là ngày ấy ông phiền muộn. Nghề văn là một nghề cực nhọc mà ông đã chọn và sẵn sàng chấp nhận sự cực nhọc ấy. Tinh thần lao động nghệ thuật của Sỹ Hồng bền bỉ, phải nói các nhà văn mà tôi biết không mấy ai địch nổi ông về sức sự cần mẫn trên bàn viết. Nhưng ngẫm lại, trời không cho ai tất cả và trời cũng không lấy đi hết những thứ mà trời cho, nhà văn Sỹ hồng được có vậy, theo tôi đã là hạnh phúc lớn rồi.
2.Uỷ ban Nhân dân tỉnh Quảng Ninh phân cho mảnh đất ở Cọc Ba, Sỹ Hồng nhanh chóng rút khỏi cái "hủng" nghèo ấy.Và, bắt tay vào "thương trường"với quyết tâm đổi đời cho vợ con nhờ. Bấy giờ vợ ông, bà giáo Nghiêm đã nghỉ hưu với mấy trăm nghìn lương còm không đủ sống, ông phải "chường" mặt ra. Nhà văn chưa từng quen bán, quen mua thế mà khi vào cuộc, ông tỏ ra"sành điệu" một ông chủ biết tính lỗ, lãi, biết chiều khách, như chiều các nhà báo, nhà văn đến quấy qủa. Tôi những tưởng ông sẽ khấm khá để vợ con được cậy được nhờ, nhưng không không được bao lâu, nghề bán buôn xi măng, sắt thép... hít bụi quanh năm ngày tháng khiến ông đổ bệnh, một căn bệnh quái ác, bệnh ung thư phổi. Ông đi chữa chạy ở nhiều bệnh viện, trong đó có cả bệnh viện Hữu nghị Việt Xô. Trong lúc ông lâm bệnh, nhiều bạn bè thân hữu thăm hỏi động viên. Nhà thơ Hữu Thỉnh mua cho Sỹ Hồng triệu đồng tiền mật gấu khi ông nằm điều trị, đó là sự ân tình của nhà thơ đối với bạn. Bạn bè ai biết đâu có thuốc hay mách, vợ ông tìm đến, có bệnh thì bái tứ phương, không nhẽ nằm chịu chết. Cái tình ruột thịt, bè bạn, thân bằng cố hữu cũng không cứu được Sỹ Hồng. Ông đã trút hơi thở cuối cùng vào ngày 26 tháng 10 năm 2.000, hưởng thọ 62 tuổi, sau khi hoàn thành cuốn tiểu thuyết cuối cùng "Người Đào Huyệt."Trong buổi tang lễ nhà văn Sỹ Hồng, các nhà văn, nhà thơ: Hữu Thỉnh, Cao Tiến Lê, Nguyễn Trí Huân, và đông đủ người thân quyến, bạn bè thân hữu, đã đến viếng và cầu chúc ông siêu thoát. Trong lời tiễn biệt nhà văn Sỹ Hồng,nhà thơ Lê Hường, Chủ tịch Hội Văn học Nghệ thuật Quảng Ninh đã khẳng định: "Cuộc đời nhà văn Sỹ Hồng là cuộc đời sáng tạo không nghỉ ngơi, chủ yếu là viết văn xuôi nhất là tiểu thuyết.Từ đầu những năm 60, ông đã có nhiều truyện ngắn, ký sự và thơ in trên nhiều báo và tạp chí. Càng những năm gần đây, đắm mình trong hiện thực đổi mới của đất nước, ông viết càng đều, càng nhiều tác phẩm, có thể nói ông là người viết năng suất nhất trong giới sáng tác ở Quảng Ninh."Sau khi nhà văn Sỹ Hồng qua đời, nhà thơ Trần Nhuận Minh đã đến làm việc với các cơ quan hữu trách giải quyết chế độ cho anh. Bà Nghiêm và các cháu được Nhà nước trợ cấp một lần cho Sỹ Hồng trên ba mươi ba triệu. Tiền tình tiền nghĩa thì một đồng cũng quý. Vợ nhà văn Sỹ Hồng đã dành dụm toàn bộ số tiền ấy xây cất cho anh chỗ yên nghỉ ngàn năm khang trang.Việc bà làm đã gây xúc động đối với gia tộc và bạn bè thân hữu. Tôi nhớ lần vợ chồng tôi vào thăm Sỹ Hồng. Ông gầy đét, da xanh bủng. Bàn tay lạnh, ông nắm tay tôi, hai thằng rưng rưng, bảo: "Mơ ước của mình làm một tuyển tập, thế là không thực hiện được rồi Trần Chiểu ơi. Tôi nâng Sỹ Hồng lên, hai hàng nước mắt lã chã: "Yên chí đi."Tôi nói.Thực hiện lời hứa với Sỹ Hồng, sau đó một thời gian chuâne bị đủ điều kiện, tôi quyết định làm tuyển tập cho ông. Tôi đem  chuyện này bàn với Trần Nhuận Minh và đề nghị anh viết bài giới thiệu nhà văn Sỹ Hồng. Trần Nhuận Minh nhìn thẳng vào mắt tôi. Tôi biết ý nhà thơ này muốn chơi đòn cân não tôi "đừng có hứa hão với người đã khuất." Được nhà thơ Trần Nhuận Minh ủng hộ, tôi sang bàn với Hoàng Tuấn Dương, Thường vụ Đảng uỷ Than in tuyển tập Sỹ Hồng với mục đích là qua Hoàng Tuấn Dương, để tác phẩm chọn lọc của nhà văn Sỹ Hồng đến với ngành Than, đến với Thợ mỏ nhằm cân đối tài chính một cách suôn sẻ. Ông Tuyên giáo này sẵn sàng giơ cả hai tay ủng hộ. "Nhiều không dám chắc, nhưng trăm cuốn vào Than là cái chắc." Tôi thầm nghĩ. Quyết định làm Tuyển tập Sỹ Hồng được khẩn trương thực hiện. Tôi lùng tìm tác phẩm Sỹ Hồng để đọc và tuyển chọn rồi đưa sang cho Trần Nhuận Minh. Bấy giờ thì Trần Nhuận Minh không còn nghi ngờ cái thằng tôi bốc một tấc đến trời nữa mà bảo: "Hai hôm nữa em đưa bài viết về nhà văn Sỹ Hồng cho bác." Tôi cầm bản thảo lên Nhà Xuất bản Lao động gặp nhà văn Phạm Ngọc Chiểu, anh vui vẻ nhận lời và trực tiếp biên tập. Chỉ trong thời gian rất ngắn, chúng tôi đã chuẩn bị xong bản thảo 2 tiểu thuyết và 25 truyện ngắn, gồm những tác phẩm đặc sắc của nhà văn Sỹ Hồng. Trước khi đưa đánh vi tính, nhà văn Phạm Ngọc Chiểu phát hiện tiểu thuyết "Bước Chân Xa Vắng"(do vợ nhà văn Sỹ Hồng đưa) thiếu 18 trang. Ông phải mất khá nhiều thời gian tìm trong thư viện của Nhà Xuất bản Lao động "Bước Chân Xa Vắng" mới có hoàn thiện. Tôi tá túc ở nhà riêng của nhà văn Phạm Ngọc Chiểu chục ngày liền để sửa bản in. Phần nội dung như thế là ổn, duy chỉ còn cái bìa một là nhiêu khê. Tôi đề nghị nhà văn Phạm Ngọc Chiểu cho ảnh nhà văn Sỹ Hồng tràn bìa một. Phạm Ngọc Chiểu đồng ý. Nhưng một số nhà văn biết họ phản đối...Tôi phải trực tiếp gặp Giám đốc Nhà Xuất bản Lao động Phan Đào Nguyên để tình bày ý tưởng của mình. Tôi nói: "Anh cũng mang dòng máu Thợ mỏ. Sỹ Hồng là nhà văn của Thợ mỏ đã trở thành người thiên cổ, còn anh, anh đang quyết định số phận tác phẩm của nhà văn, anh có ủng hộ tôi cho ảnh Sỹ Hồng tràn bìa một không? " Phan Đào Nguyên xem ảnh Sỹ Hồng và đồng ý. Đúng bẩy giờ sáng hôm sau, tôi đã có mặt tại phòng chế bản. Tôi và anh nhân viên xử lý ảnh đồng thời kiêm thể hiện bìa bắt tay vào việc ngay. Chúng tôi ngồi miết trước máy vi tính đến mười chín giờ, bìa cuốn "Sỹ Hồng Tác Phẩm Chọn Lọc"mới hoàn tất. Tôi đưa sang nhà in ngay đêm ấy."Sỹ Hồng Tác Phẩm Chọn Lọc" in 500 cuốn, dày 902 trang khổ 14,5 x 20,5 in sáu ngày xong.
3Tôi đem sách về Nhà Xuất bản Lao động nộp lưu chiểu và đề nghị Giám đốc Phan Đào Nguyên ký cho tôi một số giấy giới thiệu để gửi những nơi tôi có ý định phát hành. Sáng hôm sau, tôi mang sách biếu một số người mà tôi biết là bạn bè của nhà văn Sỹ Hồng ở Hà Nội rồi "rước" "Sỹ Hồng Tác Phẩm Chon Lọc" về Quảng Ninh. Ngay chiều hôm ấy, tôi đến gặp bà Nghiêm, vợ nhà văn trả tiền nhuận bút bằng 35 cuốn sách  (bẩy phần trăm của 50 triệu và 10 cuốn phí phát hành.) Nhà báo Ngô Mai Phong, một người bạn tốt bảo tôi cố gắng trả nhuận bút bằng tiền mặt, nhưng thực tình bấy giờ tôi cấn tiền quá,vì chưa bán được sách. Tôi thanh minh với Ngô Mai Phong: "Sạch bách rồi. Đành chịu vậy." Sau này, vợ nhà văn hiểu chuyện này và thông cảm. Hôm sau, tôi rong xe đến Hội Văn học Nghệ thuật Quảng Ninh trả tiền nhuận bút bài giới thiệu nhà văn Sỹ Hồng bằng 10 cuốn "Sỹ Hồng Tác Phẩm Chọn Lọc" cho nhà thơ Trần Nhuận Minh. Chúng tôi hả hê vì tập sách "Sỹ Hồng tác phẩm chọn lọc" khá bắt mắt. Sau đó, tôi đề nghị Hội mua 20 cuốn "Sỹ Hồng Tác Phẩm Chọn Lọc," nhưng nhà thơ chối luôn. Không còn cách nào khác, tôi mang nỗi buồn về nhà với hơn hai mươi cân sách nặng trĩu đôi vai gầy guộc. Hôm sau, tôi phóng xe sang gặp Chủ tịch Uỷ ban Nhân dân tỉnh Nguyễn Văn Quynh, đề nghị ông mua 100 cuốn "Sỹ Hồng Tác Phẩm Chọn Lọc." Chủ tịch tỉnh ký ngay vào gáy công văn Nhà Xuất bản Lao Động gửi Văn phòng U B N D tỉnh Quảng Ninh và nhắc tôi chuyển số sách đó về Văn phòng U B N D tỉnh. Văn phòng Uỷ ban Nhân dân tỉnh nhận sách và chuyển xéc về Nhà Xuất bản Nông nghiệp Hà Nội trả tiền in ấn. Sau này, vì còn nhiều sách, tôi và nhà Tuyên giáo Hoàng Tuấn Dương gửi công văn của Nhà Xuất bản Lao động đến Than Việt Nam, nơi nhà văn đã sống và cống hiến hết mình và gửi tặng ông Đoàn Văn Kiển, Tổng Than Việt Nam  hai tập sách "Sỹ Hồng Tác Phẩm Chọn Lọc,"(trước gửi một tập, sợ bị thất lạc, tôi gửi tiếp tập thứ hai) nhưng hy vọng chỉ là hy vọng mà thôi." Uỷ ban Nhân dân huyện Yên Hưng, quê hương là chùm khế ngọt của nhà văn nhận công văn của Nhà Xuất bản Lao động đề nghị mua hai mươi cuốn "Sỹ Hồng Tác Phẩm Chọn Lọc" và hai cuốn sách tặng( một tặng ông Chủ tịch huyện và một tặng ông Chán văn phòng) cũng không có hồi âm. May nhờ "Mạnh Thường Quân" Mai Phương phát hành 80 cuốn không thì không biết ra sao... Ê sách lo một phần, nhưng điều tôi lo hơn là ngồi ở nhà riêng của nhà văn Phạm Ngọc Chiểu sửa bản in "Sỹ Hồng Tác Phẩm Chọn Lọc" chục ngày liền bị phù cả hai chân, cho đến bây giờ vẫn cứ bị phù. Nghĩ lại chặng đường"rước" "Sỹ Hồng Tác Phẩm Chọn Lọc" về Quảng Ninh khổ thật, nhưng mà vui. 

                                             Ngày 27-11-2005-Vãn chiều