TRẦN NGỌC TẢO ĐAU ĐÁU NỖI NIỀM THAN

By Trần Chiểu

 

TRẦN NGỌC TẢO ĐAU ĐÁU NỖI NIỀM THAN

TRẦN CHIỂU


Nhắc đến các nhà thơ làm thơ về những người làm Than ở Vùng mỏ Quảng Ninh trước hết phải nhắc tới Trần Ngọc Tảo "Những ngôi sao trong lòng đất " một nhà thơ xuất thân là công nhân mỏ Than Đèo Nai. Anh đã có thơ viết về những người làm Than từ những năm 1976 có lẽ "Những ngôi sao trong lòng đất là bài thơ đầu tay Trần Ngọc Tảo viết về những người thợ lò đào than trong lòng đất. Sau những năm tháng chiêm nghiệm và hoà nhập vào đời sống những người lao động làm Than anh công nhân mỏ Đèo Nai Trần Ngọc Tảo như hòn than được thử lửa đã tạo chất xúc tác mới mãnh liệt cho thi phẩm về những người thợ mỏ đào than trong lò sâu ra đời:"Những ngôi sao trong lòng đất":     

Ngọn đèn ắc quy trong tay

Chấm sáng chỉ bằng hạt đỗ

Trước cửa lò ngọn đèn bỡ ngỡ

Bởi bốn bề ánh sáng mênh mông.

Vào tới lò sâu

Hạt lửa bỗng thành vầng sáng

Như ngôi sao hiện về lòng đất

Và nóc lò là khoảng trời riêng

Bấm ngón chân trườn qua vỉa nghiêng

Lộ Trí thẳm sâu than dày nục nạc

Ngọn đèn soi vào cột chống

Nơi sức đè của núi xuống đây

Lò chợ cắt ngang lửa than dầy

Than qua máng cuộn như nước xối

Ngọn đèn như người bạn đường dẫn lối

Phá những điều bí ẩn của đêm.

Vào trong lò niềm vui nhân lên

Khi bắt gặp những vì sao trên vầng trán thợ.

(Những ngôi sao trong lòng đất- Thống Nhất 1976)

More...

SỸ HỒNG VÀ NHỮNG KỈ NIỆM KHÓ QUÊN

By Trần Chiểu


SỸ HỒNG VÀ NHỮNG KỈ NIỆM KHÓ QUÊN


TRẦN CHIỂU

Sỹ Hồng quê ở xã Cộng Hoà tổng Hà Bắc bên này sông Chanh tôi ở bên kia sông Chanh xã Liên Hoà Hà Nam tổng thuộc huyện Yên Hưng bên dòng Bạch Đằng Giang oanh liệt.

Tốt nghiệp Trung cấp Kỹ thuật Mỏ (1959-1962) Sỹ Hồng về làm Đội trưởng Đội khai thác than ở mỏ Hà Tu sau đó chuyển lên Công ty Than Hồng Gai làm  công tác thi đua truyên truyền ông có điều kiện thuận để tiếp cận với giai cấp công nhân mỏ qua con đường văn chương. Trong thời gian ấy Sỹ Hồng cho ra mắt độc giả nhiều truyện ngắn đặc sắc trong đó có truyện ngắn "Đêm Thức" và "Đảo Nhỏ" đã gây sự chú ý của công chúng thợ mỏ đặc biệt là giới văn nghệ sỹ Trung ương về ba cùng với công nhân mỏ:Nguyên Hồng Vương Lan Trinh Đường Hoài An...rất quan tâm đến tác giả mới này.Và họ đã có ngay kế sách "đào tạo" Sỹ Hồng trở thành tác giả văn học của Vùng Mỏ. Những truyện ngắn đầu đời văn Sỹ Hồng đánh dấu mốc son đáng trân trọng để ông vững vàng bước vào Trường Viết văn Nguyễn Du (khoá 3) của Hội Nhà văn Việt Nam (tháng 9 năm 1968). Trước Sỹ Hồng ở Vùng mỏ đã có Mai Phương phóng viên Báo Vùng Mỏ học khoá Một Trường Viết văn Nguyễn Du nhưng ông bị "sự cố thành kiến cá nhân" đành phải đứt gánh giữa đường.

Sỹ Hồng trở lại Vùng Mỏ mặc dầu bấy giờ ông có đủ điều kiện để công tác ở một cơ quan Văn nghệ báo chí tại Hà Nội nhưng tiếng gọi của Than đã cuốn ông về Tuyên giáo Đảng uỷ Công ty Than Hòn Gai để được gắn bó mãi mãi với thợ mỏ... Nhưng ở đó chưa được bao lâu Sỹ Hồng được điều về Ban Vận động thành lập Hội Văn học Nghệ thuật Quảng Ninh và rồi ông có cơ duyên làm việc ở hội này cho đến lúc về chốn vĩnh hằng.

Sỹ Hồng có vốn sống phong phú về Vùng Mỏ.Và cái quý nhất là trong những năm tháng sống và làm việc ông được tiếp cận đội ngũ những người thợ mỏ chân chính. Họ đã tạo cho nhà văn niềm tin và cuộc sống để ông cầm bút. Suốt đời trang viết là niềm  say mê khôn cùng. Năm 1963 ông đã trở thành một trong số những Nhà văn Việt Nam  sớm nhất ở Quảng Ninh.

Trong 40 năm cầm bút Sỹ Hồng đã để lại một gia sản văn chương khá ấn tượng:16 tập tiểu thuyết 6 tập truyện ngắn... Trước lúc tạ thế ông là nhà văn có số lượng trang in nhiều nhất ở tỉnh Quảng Ninh. Tiểu thuyết cũng như truyện ngắn của nhà văn Sỹ Hồng phản ánh nhiều lĩnh vực của đời sống  thợ mỏ ở nhiều ngành nghề khác mhau cho thấy vốn của nhà văn phong phú và ngày càng được bồi đắp. Văn bút của Sỹ Hồng viết về thợ mỏ cần mẫn đến hết một đời văn. Nhân vật trung tâm trong hầu hết các tác phẩm là cán bộ quản lý mỏ họ là nhân viên kỹ thuật kỹ sư đảm đương các nhiệm vụ từ đội trưởng sản xuất đến quản đốc giám đốc với tấm lòng nhân ái và trân trọng. Sỹ Hồng đặc biệt nâng niu những vẻ đẹp  trong đời sống tâm hồn con người lao động. Càng về sau nhân vật của ông càng có chiều sâu và hiện lên ở nhiều góc độ hiện thực sinh động nhưng ít khi ông đẩy nhân vật của mình đi đến tận cùng của mọi tâm trạng... Trong bút pháp kết cấu truyện của ông thường đơn tuyến ông chú trọng kể mà ít tả câu văn giản dị và chân phương ít lấp lánh và xao động. Toàn bộ tác phẩm  của ông là nỗi niềm thiết tha đối với cuộc sống đối với con người phản ánh chiều sâu chiều rộng với nhiều tầng vỉa ở vùng Than mà cả đời ông gắn bó. Những vấn đề những nhân vật nhà văn đặt ra ngày một nhiều một rộng một đa chiều. Có thể nói Sỹ Hồng một nhà văn chung thuỷ bền bỉ viết về thợ mỏ và có nhiều tác phẩm về người Thợ mỏ gây ấn tượng trong cả nước. Đó là những nhận xét đánh giá công bằng của một số nhà văn đọc tác phẩm  Sỹ Hồng.

Từ tiểu thuyết đầu tay "Những mảnh đời oan nghiệt" (1989) đến "Người đào huyệt" cuốn tiểu thuyết cuối cùng nhà văn để lại cho đời ông đã trải hai thập kỷ tìm tòi sáng tạo để khẳng định trong lòng độc giả về tiểu thuyết và ông đã thành công. Tuy nhiên chưa phải là một tiểu thuyết gia chưa có tác phẩm "đỉnh cao" nổi tiếng nhưng ông đã có vị trí nhất định về tiểu thuyết trong làng văn Việt Nam. Một đời văn với 16 tiểu thuyết không phải đã mấy ai làm được . Điều này đã được nhiều nhà văn nhà phê bình văn học khẳng định (mặc dầu vẫn có không ít kẻ chê bai ông văn chương nhoà nhạt).

Nhà văn Sỹ Hồng viết văn và sống nghèo. Hồi nhà còn ở trong cái "hủng" đi lại khó khăn chỉ cái xe đạp toòng teng rong ruổi từ nhà đến cơ quan. Ông ít giao tiếp ngại tiếp khách và không thích tiệc tùng lu bù như cánh tôi nghĩa là chỉ có vùi đầu vào viết và viết. Ngày nào ông cũng viết không được vài ba trang là ngày ấy ông phiền muộn. Nghề văn là một nghề cực nhọc mà ông đã chọn và sẵn sàng chấp nhận sự cực nhọc ấy. Tinh thần lao động nghệ thuật của Sỹ Hồng bền bỉ phải nói các nhà văn mà tôi biết không mấy ai địch nổi ông về sức sự cần mẫn trên bàn viết. Nhưng ngẫm lại trời không cho ai tất cả và trời cũng không lấy đi hết. Những thứ mà trời cho nhà văn Sỹ Hồng có vậy theo tôi đã là hạnh phúc lớn rồi.


*

Uỷ ban Nhân dân tỉnh Quảng Ninh phân cho mảnh đất ở Cọc Ba Sỹ Hồng nhanh chóng rút khỏi cái "hủng" nghèo ấy.Và bắt tay vào "thương trường"với quyết tâm đổi đời cho vợ con nhờ. Bấy giờ vợ ông bà giáo Nghiêm đã nghỉ hưu với mấy trăm nghìn lương còm không đủ sống ông phải "chường" ra mặt đường. Nhà văn chưa từng quen bán quen mua thế mà khi vào cuộc ông tỏ ra"sành điệu" một ông chủ biết tính lỗ lãi biết chiều khách như chiều các nhà báo nhà văn đến quấy qủa.

Tôi những tưởng ông sẽ khấm khá để vợ con được cậy được nhờ nhưng không không được bao lâu nghề bán buôn xi măng sắt thép... hít bụi quanh năm ngày tháng khiến ông đổ bệnh một căn bệnh quái ác bệnh ung thư phổi. Ông đi chữa chạy ở nhiều bệnh viện trong đó có cả bệnh viện Hữu nghị Việt Xô. Trong lúc ông lâm bệnh nhiều bạn bè thân hữu thăm hỏi động viên. Nhà thơ Hữu Thỉnh mua cho Sỹ Hồng triệu đồng tiền mật gấu khi ông nằm điều trị đó là sự ân tình của nhà thơ đối với bạn. Bạn bè ai biết đâu có thuốc hay mách vợ ông tìm đến có bệnh thì bái tứ phương không nhẽ nằm chịu chết. Cái tình ruột thịt bè bạn thân bằng cố hữu cũng không cứu được Sỹ Hồng. Ông đã trút hơi thở cuối cùng vào ngày 26 tháng 10 năm 2.000 hưởng thọ 62 tuổi sau khi hoàn thành cuốn tiểu thuyết cuối cùng "Người Đào Huyệt."

Trong buổi tang lễ Sỹ Hồng các nhà văn nhà thơ: Hữu Thỉnh Cao Tiến Lê Nguyễn Trí Huân... và đông đủ người thân quyến bạn bè thân hữu đã đến viếng và cầu chúc ông siêu thoát.Trong lời tiễn biệt nhà văn Sỹ Hồng nhà thơ Lê Hường Chủ tịch Hội Văn học Nghệ thuật Quảng Ninh đã khẳng định: "Cuộc đời nhà văn Sỹ Hồng là cuộc đời sáng tạo không nghỉ ngơi chủ yếu là viết văn xuôi nhất là tiểu thuyết.Từ đầu những năm 60 ông đã có nhiều truyện ngắn ký sự và thơ in trên nhiều báo và tạp chí. Càng những năm gần đây đắm mình trong hiện thực đổi mới của đất nước ông viết càng đều càng nhiều tác phẩm có thể nói ông là người viết năng suất nhất trong giới sáng tác ở Quảng Ninh."

Sau khi nhà văn Sỹ Hồng qua đời nhà thơ Trần Nhuận Minh đã đến làm việc với các cơ quan hữu trách giải quyết chế độ cho ông. Bà Nghiêm và các cháu được Nhà nước trợ cấp một lần cho Sỹ Hồng trên ba mươi ba triệu. Tiền tình tiền nghĩa thì một đồng cũng quý. Vợ nhà văn Sỹ Hồng đã dành dụm toàn bộ số tiền ấy xây cất cho anh chỗ yên nghỉ ngàn năm khang trang.Việc bà làm đã gây xúc động đối với gia tộc và bạn bè thân hữu.

Tôi nhớ lần vợ chồng tôi vào thăm Sỹ Hồng. Ông gầy đét da xanh bủng. Bàn tay lạnh ông nắm tay tôi hai thằng rưng rưng bảo: "Mơ ước của mình làm một tuyển tập thế là không thực hiện được rồi Trần Chiểu ơi." Tôi nâng Sỹ Hồng lên hai hàng nước mắt lã chã: "Yên chí đi."Tôi nói.

Thực hiện lời hứa với Sỹ Hồng sau đó một thời gian chuẩn bị đủ điều kiện tôi quyết định làm tuyển tập cho ông. Tôi đem  chuyện này bàn với Trần Nhuận Minh và đề nghị anh viết bài giới thiệu nhà văn Sỹ Hồng. Trần Nhuận Minh nhìn thẳng vào mắt tôi. Tôi biết ý nhà thơ này muốn chơi đòn cân não tôi "đừng có hứa hão với người đã khuất." Được nhà thơ Trần Nhuận Minh ủng hộ tôi sang bàn với Hoàng Tuấn Dương Thường vụ Đảng uỷ Than in tuyển tập Sỹ Hồng. Ông Tuyên giáo này sẵn sàng giơ cả hai tay ủng hộ. Thú thật là tôi muốn có Hoàng Tuấn Dương để thêm vây thêm cánh đưa tác phẩm chọn lọc của nhà văn Sỹ Hồng đến với ngành Than đến với Thợ mỏ nhằm  cân đối tài chính."Nhiều không dám chắc nhưng trăm cuốn vào Than là cái chắc." Tôi thầm nghĩ.

Quyết định làm tuyển tập Sỹ Hồng được khẩn trương thực hiện. Tôi lùng tìm tác phẩm Sỹ Hồng để đọc và tuyển chọn rồi đưa sang cho Trần Nhận Minh. Bấy giờ thì Trần Nhuận Minh không còn nghi ngờ cái thằng tôi bốc một tấc đến trời nữa mà bảo: "Hai hôm nữa em đưa bài viết về nhà văn Sỹ Hồng cho bác." Tôi cầm bản thảo lên Nhà Xuất bản Lao động gặp nhà văn Phạm Ngọc Chiểu. Nhà văn vui vẻ nhận lời và trực tiếp biên tập. Chỉ trong thời gian rất ngắn chúng tôi đã chuẩn bị xong bản thảo 2 tiểu thuyết và 25 truyện ngắn gồm những tác phẩm đặc sắc của nhà văn Sỹ Hồng. Trước khi đưa đánh vi tính nhà văn Phạm Ngọc Chiểu phát hiện tiểu thuyết "Bước Chân Xa Vắng"(do vợ nhà văn Sỹ Hồng đưa) thiếu 18 trang. Ông phải mất khá nhiều thời gian tìm trong thư viện của Nhà Xuất bản Lao động "Bước Chân Xa Vắng" mới có hoàn thiện. Tôi tá túc ở nhà riêng của nhà văn Phạm Ngọc Chiểu chục ngày liền để sửa bản in. Phần nội dung như thế là ổn duy chỉ còn cái bìa một là nhiêu khê. Tôi đề nghị nhà văn Phạm Ngọc Chiểu cho ảnh nhà văn Sỹ Hồng tràn bìa một. Phạm Ngọc Chiểu đồng ý. Nhưng một số nhà văn biết họ phản đối...Tôi phải trực tiếp gặp Giám đốc Nhà Xuất bản Lao động Phan Đào Nguyên để tình bày ý tưởng của mình. Tôi nói: "Anh cũng mang dòng máu Thợ mỏ. Sỹ Hồng là nhà văn của Thợ mỏ đã trở thành người thiên cổ còn anh anh đang quyết định số phận tác phẩm của nhà văn anh có ủng hộ tôi cho ảnh Sỹ Hồng tràn bìa một không? " Phan Đào Nguyên xem ảnh Sỹ Hồng và đồng ý. Đúng bẩy giờ sáng hôm sau tôi đã có mặt tại phòng chế bản.

Tôi và anh nhân viên xử lý ảnh đồng thời kiêm thể hiện bìa bắt tay vào việc ngay. Chúng tôi ngồi miết trước máy vi tính đến mười chín giờ bìa cuốn "Sỹ Hồng Tác Phẩm Chọn Lọc"mới hoàn tất. Tôi đưa sang nhà in ngay đêm ấy."Sỹ Hồng Tác Phẩm Chọn Lọc" in 500 cuốn dày 902 trang khổ 14 5 x 20 5 in sáu ngày xong.


*

Tôi đem sách về Nhà Xuất bản Lao động nộp lưu chiểu và đề nghị Giám đốc Phan Đào Nguyên ký cho tôi một số giấy giới thiệu để gửi những nơi tôi có ý định phát hành. Sáng hôm sau tôi mang sách biếu một số người mà tôi biết là bạn bè của nhà văn Sỹ Hồng ở Hà Nội rồi "rước" "Sỹ Hồng Tác Phẩm Chon Lọc" về Quảng Ninh. Ngay chiều hôm ấy tôi đến gặp bà Nghiêm vợ nhà văn trả tiền nhuận bút bằng 35 cuốn sách  (bẩy phần trăm của 50 triệu và 10 cuốn phí phát hành.) Nhà báo Ngô Mai Phong một người bạn tốt bảo tôi cố gắng trả nhuận bút bằng tiền mặt nhưng thực tình bấy giờ tôi cấn tiền quá vì chưa bán được sách. Tôi thanh minh với Ngô Mai Phong: "Sạch bách rồi. Đành chịu vậy." Sau này vợ nhà văn hiểu chuyện này và thông cảm. Hôm sau tôi rong xe đến Hội Văn học Nghệ thuật Quảng Ninh trả tiền nhuận bút bài giới thiệu nhà văn Sỹ Hồng bằng 10 cuốn "Sỹ Hồng Tác Phẩm Chọn Lọc" cho nhà thơ Trần Nhuận Minh. Chúng tôi hả hê vì tập sách "Sỹ Hồng tác phẩm chọn lọc" khá bắt mắt. Sau đó tôi đề nghị Hội mua 20 cuốn "Sỹ Hồng Tác Phẩm Chọn Lọc " nhưng nhà thơ chối luôn. Không còn cách nào khác tôi mang nỗi buồn về nhà với hơn hai mươi cân sách nặng trĩu đôi vai gầy guộc.  Hôm sau tôi phóng xe sang gặp Chủ tịch tỉnh Nguyễn Văn Quynh đề nghị ông mua 100 cuốn "Sỹ Hồng Tác Phẩm Chọn Lọc." Chủ tịch tỉnh ký ngay vào gáy công văn Nhà Xuất bản Lao Động gửi Văn phòng U B N D tỉnh Quảng Ninh và nhắc tôi chuyển số sách đó về Văn phòng U B N D tỉnh. Văn phòng Uỷ ban Nhân dân tỉnh nhận sách và chuyển xéc về Nhà Xuất bản Nông nghiệp Hà Nội trả tiền in ấn. Sau này vì còn nhiều sách tôi và nhà Tuyên giáo Hoàng Tuấn Dương gửi công văn của Nhà Xuất bản Lao động đến Than Việt Nam nơi nhà văn đã sống và cống hiến hết mình và gửi tặng ông Đoàn Văn Kiển Tổng Than Việt Nam  hai tập sách "Sỹ Hồng Tác Phẩm Chọn Lọc "(trước gửi một tập sợ bị thất lạc tôi gửi tiếp tập thứ hai) nhưng hy vọng chỉ là hy vọng mà thôi." Uỷ ban Nhân dân huyện Yên Hưng quê hương là chùm khế ngọt của nhà văn nhận công văn của Nhà Xuất bản Lao động đề nghị mua hai mươi cuốn "Sỹ Hồng Tác Phẩm Chọn Lọc" và hai cuốn sách tặng( một tặng ông Chủ tịch huyện và một tặng ông Chánh văn phòng) cũng không có hồi âm. May nhờ "Mạnh Thường Quân" Mai Phương phát hành 80 cuốn không thì không biết ra sao... Ê sách lo một phần nhưng điều tôi lo hơn là ngồi ở nhà riêng của nhà văn Phạm Ngọc Chiểu sửa bản in "Sỹ Hồng Tác Phẩm Chọn Lọc" chục ngày liền bị phù cả hai chân cho đến bây giờ vẫn cứ bị phù. Nghĩ lại chặng đường"rước" "Sỹ Hồng Tác Phẩm Chọn Lọc" về Quảng Ninh khổ thật nhưng mà vui.  

                                      

                                             Ngày 27-11-2005.

Sỹ Hồng

Sinh:27-12-1938

Sinh quán: Cộng hoà Yên Hưng Quảng Ninh

Trú quán: Thành phố Hạ Long tỉnh Quảng Ninh

Tác phẩm:

*Người đi xa (tập truyện ngắn)

*Bốn bề gió thổi (tập truyện ngắn)

*Giàn đồng ca năm ấy (tập truyện ngắn)

*Cỏ xuân(tập truyện ngắn)

*Tầm cao thành phố (tập truyện ngứn)

*Sỹ Hồng 22 truyện ngắn chọn lọc

*Đồng tiền hai mặt (tập truyện ngắn)

*Trăng xanh (tiểu thuyết)

*Cái giá phải trả (tiểu thuyết)

*Bước chân xa vắng (tiểu thuyết)

*Người đàn bà bất hạnh (tiểu thuyết)

*Ao ảnh (tiểu thuyết)

*Giữa hai mùa lá (tiểu thuyết)

*Trái chua (tiểu thuyết)

*Thành phố thời mở cửa (tiểu thuyết)

*Người đào huyệt (tiểu thuyết)

*Miền thương nhớ (tiểu thuyết)

 Giải thưởng:

*Giải Nhất giải thưởngVăn nghệ Hạ Long

*Giải Ba cuộc thi tiểu thuyết của chi nhánh NXB Lao Động thành phố Hồ Chí Minh
(Nguồn Phong Điệp)

More...

TÔ NGỌC HIẾN NHÀ VĂN CỦA THỢ MỎ

By Trần Chiểu

 

TÔ NGỌC HIẾN NHÀ VĂN CỦA THỢ MỎ

TRẦN CHIỂU

 

Hôm ấy tiết trời cũng giá lạnh như mấy ngày này. Bầu trời xám như chì. Từng đám  mây sũng nước lơ lửng bay về phía chân trời cuốn theo cái buốt cóng tê tái. Tôi đang lững thững trên đường phố Hồng Gai thì gặp cha con Tô Ngọc Hiến đi từ bến phà lại. Lâu lắm rồi không gặp nhau nhân thể gọi không bằng gặp tôi mời cha con Tô lên nhà tôi chơi.Tô Ngọc Hiến vui vẻ lắm có lẽ chưa bao giờ Tô mau mắn dến thế.

Tôi đưa cho Tô trản trà sen nóng. Anh xuýt xoa và bảo con gái:

-Bác cho uống đi con kẻo nguội chè ngon quá.

Bà vợ tôi thấy Tô Ngọc Hiến đến chơi vội ra chào:

-Chú và cháu đến chơi lâu lắm rồi nhỉ.

Và bà quay sang bảo cháu gái:

-Chóng lớn quá. Bao giờ cho bác ăn kẹo?

Rồi bà chạy vào nhà. Nhoáng cái đã quay ra bảo:

-Chú với cháu ở nhà chơi với nhà tôi tôi chạy ù ra chợ một tí là có thức nhắm  cho  anh em  ông uống với nhau chén rượu.

Con gái Tô ra vườn  nhà tôi ngắm hoa và xem mấy con chim cảnh. Tôi và Tô Ngọc Hiến "tào lao chi khơ " chuyện đông tây kim cổ nhưng cuối cùng vẫn quay lại chuyện văn chương. Tô Ngọc Hiến bảo tôi:

-Bác coi như vứt. Suốt đời làm báo bác để lại cho con bác được cái gì? Bao nhiêu bài phóng sự? Coi như vứt. Bác cũng có văn chứ đâu phải không. Thời ở Báo Vùng Mỏ bác đã đăng truyện ngắn"Anh Cán Bộ Thông Tin Xã." Hồi ấy viết được vậy là khá quá đi chứ. Em còn nhớ đã có lần Nhà văn Võ Huy Tâm  hồi còn ở Báo Văn nghệ nói với em là bác có cái truyện ngắn khá đã để trên bàn ông ấy để trình duyệt nhưng không biết vì sao truyện ấy của bác lại không được đăng. Bây giờ bác phải viết viết hăng hái vào văn bác cũng có giọng riêng đấy đọc bác em biết.

Tôi bảo:

-Nghỉ hưu rồi mình sẽ viết. Không biết bút nghiên chữ nghĩa thế nào nhưng sẽ viết.

Tôi vào lấy mấy bản thảo truyện ngắn tôi viết từ những năm bẩy mươi đưa cho Tô Ngọc Hiến. Trong đó có ba truyện: "Chuyện Về Một Cành Táo " "Một Thói Quen " "Niềm Tin Bị Đánh Cắp." Tô Ngọc Hiến đọc lướt qua rồi ngước mắt nhìn tôi bảo:

-Được lắm. Được lắm. Bác phải nhanh chóng cho ra tập truyện ngắn đi.

Tôi cảm động nói với Tô:

-Chú động viên thế mình sẽ cố gắng nhưng có gì cấn chú phải hộ.  

Tô Ngọc Hiến như một luồng gió lành thốc vào đám lửa văn chương đang âm ỉ cháy trong tôi bấy nay.Tôi cảm động trước những lời động viên khích lệ của Tô Ngọc Hiến và qua lời khích lệ ấy mà tôi đã viết viết một cách cần mẫn.

Tôi về hưu vào cuối năm 1998. Trần Nhuận Minh bảo tôi phải cố mà ra tập thơ trong năm 1999 và  anh sẽ viết bài đề tựa giới thiệu.

Phải nói là trước khi tôi viết văn tôi đã được hai người bạn bè thân thiết là Tô Ngọc Hiến và Trần Nhuận Minh cổ vũ động viên. Tôi không bao giờ quên điều này bởi vì nếu như không có tiếng nói của họ biết đâu tôi lại lao vào con đường tổ tôm tài bàn suốt để rồi hư người cũng nên.  

Tôi nói với Nguyễn Châu ý định in tập thơ. Nguyễn Châu nhấc máy điện ngay cho nhà thơ Quang Khải biên tập thơ  Nhà Xuất bản Lao Động giới thiệu tôi với nhà thơ. Quang Khải giục Nguyễn Châu bảo Trần Chiểu đem ngay bản thảo lên.

Tôi đề nghị Trần Nhuận Minh viết bài giới thiệu cho tập thơ "Chân Đất". Trần Nhuận Minh vui vẻ:

-Ba ngày nữa em đưa bài cho bác.

Tôi xin Nguyễn Công Vượng tấm ảnh "Bông Hoa Xương Rồng" để làm bìa. Vượng vui vẻ cho ngay. Mọi việc coi như đã hòm  hòm tôi đem bản thảo tập

thơ "Chân Đất"lên Hà Nội đưa cho nhà thơ Quang Khải.

Tập thơ "Chân Đất" ra đời mang một nỗi buồn không được tặng Tô Ngọc Hiến để cảm  ơn Tô về sự động viên khích lệ của Tô.

Bà nhà tôi và con gái Tô Ngọc Hiến chuẩn bị cơm nước. Tôi pha ấm trà mới cùng với Tô Ngọc Hiến trao đổi về "nhân tình thế thái."

Tô Ngọc Hiến bảo mẹ Tô mất sớm được bà nội chăm sóc bù đắp sự mất mát đơn côi. Tô đã từng đi bán báo rong để lấy tiền thêm cặp với bà lo bữa ăn hàng ngày vừa có báo để đọc bù cho cái đói học từ tấm bé. Khi đã làm "công nhân cơ khí" là Tô Ngọc Hiến say văn chương như điếu đổ.Những năm 60 chưa "đày" mình vào nghiệp văn chương Tô Ngọc Hiến đã cùng với Lê Vân Hải tuyển chọn một tập thơ tình gồm gần một trăm bài thơ tình hay nhất của các nhà thơ lớn trong nước và quốc tế. Trong tập thơ này Tô Ngọc Hiến và Lê Vân Hải mỗi người được góp vào mười bài thơ hay nhất của mình.

Tô Ngọc Hiến bảo anh khổ từ bé lại thường gặp oan trái nhiều cho nên khi nghe tôi kể cho Tô nghe nỗi truân chuyên của mình trong những ngày ở Báo Vùng Mỏ (tiền thân của Báo Quảng Ninh bây giờ) anh rất cảm thông và chia sẻ.Vả lại Tô Ngọc Hiến còn vì thân với Lê Vân Haỉ là người có mối quan hệ họ hàng thân thiết với tôi nên anh coi tôi như người nhà vì vậy mà dễ gần gũi thân ái.

Con gái Tô Ngọc Hiến bưng mâm  cơm  lên. Chúng tôi quây quần bên nhau. Tôi rót ly rượu mời Tô. Anh em nhâm nhi. Bữa cơm  ấy chẳng có "sơn hào hải vị"nhưng mà ngon. Ngon là vì thức ăn ngon ăn với người ăn ngon thì ngon.Ngon vì thức ăn ngon để trong đồ đựng ngon thì ngon. Ngon vì thức ăn ngon ăn ở nơi ăn ngon thì ngon. Ngon vì thức ăn ngon ăn vào lúc ăn ngon thì ngon.Bà nhà tôi mời khoắn khoả mãi Tô mới chịu để tôi rót thêm một ly rượu đầy nữa cho Tô. Con gái Tô xới cho tôi và Tô mỗi người vực bát cơm cháu nhìn chúng tôi vui mà vui.

Bất chợt Tô Ngọc Hiến quay sang tôi ghé tai tôi bảo:

-Trông em thế này thôi nhưng em chẳng sống được bao lâu nữa đâu.

Con mắt mới nhìn tưởng như sắc sói ấy dịu lại nhìn tôi như thể để sẻ chia nỗi lòng. Tôi bảo :

-Chú chỉ được cái nói gở. To khoẻ thế này chết sao được. -Em nói thật đấy.

Lúc này thì mặt Tô tỉnh khô. Tôi chia tay cha con Tô

Ngọc Hiến ở dưới chân dốc ngõ nhà mình lòng tôi những nao nao. Tô nắm lấy tay tôi bảo :

-Em cố xây xong cái nhà lấy chỗ cho mẹ con cháu nó có

chỗ tu thân bác ạ nhưng vất lắm anh em mình lạ gì nhau cùng

cảnh bán lịch ấy mà!

Hồi ấy lúc nào gặp tôi Tô cũng chỉ nói đến việc xây cất nhà khang trang cho vợ con. Và Tô Ngọc Hiến luôn bảo vợ con mình khổ quá không thể ngơ đi được mới phải lăn lưng ra...

Rồi bẵng đi một thời gian tôi mới lại có dịp gặp lại Tô Ngọc Hiến. Hai anh em cùng dự một bữa tiệc do một doanh nghiệp đãi. Sau khi cơm rượu xong rồi hai chúng tôi thong dong trên đường về Tô Ngọc Hiến lại nói với tôi:

-Em sắp chết thật rồi bác ạ!

Tôi lại bảo:

-Chú chỉ được cái nói gở. Chết làm sao được. Chú phải ăn hai cái năm mươi.

Chúng tôi chia tay nhau lúc bấy giờ trời đã vãn chiều nắng nhạt nhoà gió hiu hắt... Sau này tôi cứ đan trong ý nghĩ mình phải chăng linh tính Tô báo điềm chẳng lành nhưng không hiểu sao Tô lại tâm sự với tôi điều đó mỗi khi gặp lại nhau? Có lẽ Tô thương mình bao nhiêu lại thương tôi bấy nhiêu vì chúng tôi có sự đồng cảm của hai anh đi bán lịch chăng? Không thể ngờ Tô Ngọc Hiến lại ra đi nhanh thế...

Nhà văn Nguyên Hồng đặc biệt quý nhà văn Tô Ngọc Hiến. Ông nói:

-Hiến viết có đà một cây viết thật sự triển vọng.

Nhà thơ Trinh Đường nhận định:

-Những cây bút viết về công nhân nói chung về thợ mỏ nói riêng ở Quảng Ninh trước hết phải kể đến Tô Ngọc Hiến.

Nhận xét của nhà văn Nguyên Hồng và nhà thơ Trinh Đường về Tô Ngọc Hiến phải nói như thần. Hai ông có con mắt nhìn người tỉnh và sáng. Tô Ngọc Hiến đã thành danh một nhà văn tầm  quốc gia một nhà văn của Vùng mỏ của những người Thợ mỏ.

Nhà văn Lý Biên Cương viết về Tô Ngọc Hiến:

-Anh sớm nhận biết một điều cốt tử của văn chương là muốn gì thì muốn người viết văn trước hết phải có văn có giọng điệu ngôn ngữ riêng có phong cách sáng tạo chỉ riêng mình mình có. Viết nhân vật là thợ thì phải thật thợ từ lời ăn tiếng nói không pha tạp không giả cầy.Anh lo cho từng câu từng trang viết kỹ càng khó tính như người thợ kim hoàn trước một thỏi vàng lớn phải tách ra từng mảng nhỏ rồi phải tỉ mỉ chạm đục thành những mĩ phẩm riêng biệt. Đọc văn anh thấy ngồn ngộn máu thịt một giọng riêng một tư

duy riêng văn chứa đầy hơi thở của sự sống như xẻ da thịt để viết không thể lẫn Tô Ngọc Hiến với ai.

Chỉ một "Người Kiểm Tu Một " Ký ức người cha..."đã đủ để Tô Ngọc Hiến xứng đáng vị thế một nhà văn được công chúng Vùng mỏ và những người Thợ mỏ yêu quý và kính trọng.

Nhà Xuất bản Lao Động nhân kỷ niệm 60 năm thành lập đã tuyển truyện ngắn "Ký ức Người Cha" của nhà văn Tô Ngọc Hiến in trong tập" 60 truyện ngắn chọn lọc."Tôi xin được trích một đoạn văn của truyện ngắn "Ký ức Người Cha" của Tô Ngọc Hiến:

"-Thế rồi thầy tôi khuỵu xuống như một cây gỗ chống lò không còn đủ sức chống đỡ chịu đựng nữa. Thầy tôi ốm thập tử nhất sinh lăn từ trên giường xuống đất gầm gừ giẫy giụa như con thú sa vào bẫy. Rồi thầy tôi liệt giường liệt chiếu cái ngực trần trụi chỉ còn thấy hai cái xương quai xanh sổ ra bắt chéo vào nhau. Cái lưng rộng phình ra dán xuống cánh phản. U tôi tưởng thầy tôi không có ngày còn đứng dậy vác cái búa xách cái đèn lùi lũi ra đi lùi lũi trở về được nữa . Đêm hôm ấy đến bây giờ mỗi khi kể lại với chúng tôi u tôi còn thấy rõ mồn một u tôi vừa mới mệt xỉu đi chợp mắt một cái bỗng giật mình lên vì tiếng người gọi mà u tôi không còn tin là tiếng gọi của thầy tôi nữa...u tôi sờ chân lạnh chân sờ tay lạnh tay sờ lên ngực còn hâm hấp sờ lên trán thấy còn râm rấp mồ hôi. Thầy tôi còn chưa chết được! Thầy tôi chưa nỡ bỏ u tôi mà đi không một lời trăng trối. Bàn tay lạnh cóng cứng đơ của thầy tôi quờ quạng trong đêm tìm u tôi. Thầy tôi ráng sức rướn mình lên. Những hàng lông mày như cỏ dại từ hai hố sâu ứa nước mắt ra. Thầy tôi nói với u tôi một cái gì mà từ khi bước chân về làm bạn người u tôi mới nghe thấy là một. Nó khuấy động xoáy vào lòng u tôi như một con nước vừa trong vừa đục.

-Tôi chết đến bụng rồi mình ạ! Đôi môi khô cháy của thầy tôi mấp máy- Tôi chẳng tiếc cái thân tôi làm gì...Chỉ còn thấp thỏm lo cho mình bụng mang dạ chửa một thân một mình vò võ rồi biết xoay xoả làm sao?-Giọng thầy tôi lạc hẳn đi lắng vào lòng u tôi- lâu nay tôi sống mà cũng như chết! Mình có tôi mà cũng như không... Bây giờ tôi sắp đi rồi thôi thì mình cũng bỏ quá cho tôi!

Nói đến đấy thầy tôi lạnh toát xỉu đi trong cánh tay u tôi. Thế mà thầy tôi không "đi" được! Hình như những giọt nước mắt của u tôi đã ngấm vào thầy tôi biến thành những dòng máu lại chảy mạnh trong cái cơ thể như đã vùi sâu dưới lớp đất than bụi. Thầy tôi qua khỏi cũng là lúc u tôi sẩy đứa con so đầu lòng.U tôi bảo: "Những giọt máu của nó đã rỏ vào cái sổ sinh tử của Diêm vương dưới âm phủ để xoá tên cho thầy con." U tôi khóc ròng một đêm. Hình như có bao nhiêu nước mắt ứ lại đêm hôm  ấy u tôi mới làm một cơn mưa đầm trên ngực thầy tôi..."

Đúng như nhà vă Lý Biên Cương đã viết về Tô Ngọc Hiến:

-Đọc văn anh thấy ngồn ngộn như máu thịt một giọng riêng một tư duy riêng văn chứa đầy hơi thở của sự sống như xẻ da thịt để viết không thể lẫn Tô Ngọc Hiến với ai.

Nhà văn Lý Biên Cương nói :

-Là uỷ viên Ban Chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam . Anh vẫn là anh đêm ngày vắt óc cày xới trên cánh đồng văn chương đầy gian nan và nguy hiểm...Nhà văn Tô ngọc Hiến đã đêm ngày miệt mài cày đổ mồ hôi trên trang chữ và đã tìm ra một loại người "như con sâu róm chỉ muốn rụng lông vào người khác...

Tô Ngọc Hiến không chỉ thành công trong sáng tạo nghệ thuật văn chương mà anh còn là một người viết phê bình khá xuất sắc.

Viết về bạn bè văn chương Tô Ngọc Hiến đi đến tận cùng để tìm cái cốt lõi cái hồn của tác phẩm tác giả và dám chịu trách nhiệm với công chúng độc giả về trang viết của mình.

Tô Ngọc Hiến viết về tiểu thuyết "Mở Hầm" của Cụ Nguyễn Dậu:

-Một cuốn tiểu thuyết về mỏ khá hay một thời bị đánh oan uổng. Tôi muốn khôi phục lại công lao với văn học với vùng mỏ của Cụ ấy.

Thời điểm  ấy không phải là một nhà văn có bản lĩnh hẳn không dám đặt vấn đề dó ra trước công chúng bạn đọc. Tô Ngọc Hiến tin vào chính mình tin vào sự công tâm của công chúng bạn đọc. Sau khi Tô Ngọc Hiến qua đời  bài viết về tiểu thuyết "Mở hầm" của Tô đã được đăng trang trọng trên tuần Báo Văn nghệ.

Tô Ngọc Hiến viết về tập thơ "Sắc Hoa Vàng"(Nhà Xuất bản Văn học ấn hành)của Mai Phương:

-Trở về với quy luật muôn đời khi đã gần trọn kiếp người bươn trải từ cơ chế bao cấp sang cơ chế thị trường anh mới hiểu "Hạnh phúc là sáng tạo"và anh mới nói lời sau cùng:

Xin em

Đừng buồn        

Đừng khóc

*

Đừng tất thảy mọi lễ nghi

Như em

Đã từng

Băng giá.

Nỗi đau nhân thế là đi gần suốt cuộc hành trình của đời mình mới "Tìm lại ta". Vì thế "Sắc Hoa Vàng" là "bản tổng kết"tâm hồn Mai Phương. Thơ anh dù ở giai đoạn nào hoàn cảnh nào vẫn thanh thản dịu dàng mà không phải là vô tư và vô tâm. Vào tuổi ngoại sáu mươi anh trở về với "Người tình muôn thuở"là Nàng Thơ để có được một "Sắc Hoa Vàng"trong cái giá rét trước mùa Xuân trên mảnh đất đã "Trước bạ"và ký thác của đời mình.

Tô Ngọc Hiến lâm bệnh hiểm nghèo anh được vợ con bè bạn những người quý mến anh đưa anh đi chạy chữa nhưng  cũng có người có trách nhiệm trong cơ quan lại nghi anh chẳng ốm đau gì mà chỉ kiếm cớ... Nhà báo Công Vượng kể lại có lẽ biết mình không qua khỏi Tô Ngọc Hiến đã gửi về cho lãnh đạo cơ quan một bức thư anh nói về bệnh tật của mình nghe thống thiết lắm. Trước đó ít ngày Tô Ngọc Hiến đi mua gạch xây nhà gặp một nhà báo còn giơ tay chào:

-Tôi đi mua gạch xây nhà ông ạ!

More...

YÊN ĐỨC CÒN LẠI MỘT TÌNH YÊU ĐÍCH THỰC!

By Trần Chiểu


YÊN ĐỨC CÒN LẠI MỘT TÌNH YÊU ĐÍCH THỰC!

Nhà thơ Yên Đức (17-10-1942 -25-9-2003) Hội viên Hội NV Việt Nam
-Giải thưởng Thơ Tuần Báo Văn nghẹ (1969)
-Giải thưởng Thơ TLĐ LĐ VN
-Giả thưởng(hai lần) Văn nghệ Hạ long
Trân trọng giới thiệu bài viết về ông.

TRẦN CHIỂU  

Mảnh đất chôn cái nhau khi cất tiếng khóc chào đời vì một lẽ nào đó phải xa nó mấy ai không bâng khuâng nhung nhớ? Trịnh Đức Dực rời cái xã Yên Đức "sống ngâm da chết ngâm xương" đi lập thân lập nghiệp để rồi trở thành nhà thơ ( Năm 1996 Anh được kết nạp vào Hội Nhà văn Việt Nam ) nhưng tình yêu quê hương thì lúc nào cũng canh cánh trong trái tim Anh. Chả thế mà bài thơ "Núi canh " viết về mảnh đất "cắt rốn chôn nhau" đăng trên tờ Văn nghệ Quảng Ninh ngày 2 tháng 9 năm 1966 Trịnh Đức Dực đã lấy tên Yên Đức làm bút danh bài thơ khai sinh sự nghiệp thơ của mình và cái tên Yên Đức sau đó đã nổi tiếng trong giới Thơ Việt Nam với chùm thơ: "Thung lũng Than " "Đỉnh cao Yên Tử " "Bình minh vang động " "Nguồn sáng..."

Quê hương là nguồn cảm hứng và sáng tạo thi ca của Yên Đức.

Tháng Giêng hội cỏ xanh triền đê vắng

Mưa trắng mờ sẫm núi Thung

Chùa Cảnh Huống đèn nhang nghi ngút

Dưới mái tranh nâu thấp thoáng áo hồng

Lòng nhẩm tính từng ngày tháng lộc

Anh dẫu xa em chẳng  trở về

Hội quê mở tinh mơ mười sáu

Anh đứng đợi ai e ấp ngõ tre

(Trích Hội Quê 2000)

Từ ấy cái tên Yên Đức đã thay cho cái tên "cúng cơm" Trịnh Đức Dực cha mẹ đặt cho.

Học xong Trung cấp Ngân hàng chàng trai trẻ Yên Đức đã có chỗ đứng chân khá vững chắc đó là Ngân hàng Nhà nước Quảng Ninh do ông bác Trịnh Kiểu người đứng đầu cơ quan này đủ điều kiện sắp xếp cho Anh một công việc "ngon" như bao người mơ ước nhưng Yên Đức đã không nghĩ vậy và Anh tình nguyện về thị xã Than và Điện Uông Bí. Năm 1996 Anh viết bài thơ"Thị xã"thật hào sảng:

Một nháy mắt đùa tạo hoá

ba lăm năm thị xã

Ta đi từ không đến có

Anh đi từ mình đến em  

San mặt bằng đổ móng

Khánh thành và chiến tranh

Khói trắng và khói đen

Báo động và báo yên

Ta đã không còn tuổi trẻ

Bao trái tim bạn ta không còn đập nũa

Còn đây thị xã

Ông khói cao lưng trời khói toả

Hai bờ sông đã bắc nhịp cầu

Đổ bê tông con đường vào mỏ

Bạn tôi ơi bây giờ các anh đang ở đâu

Có nhớ về thị xã

Một thời trai trẻ

Một thời đạn bom

Một thời có ta mà đâu biết có mình

Mất còn chẳng ai kịp nghĩ...

Còn đây thị xã

Bao người lại hiến dâng tuổi trẻ

Lại hy vọng sướng vui đau khổ

Lại yêu nhau làm điện đào than

Như chúng mình

Hát về thị xã.  

Và ngay tự khi "bập" vào mảnh đất trung dũng kiên cường ấy Yên Đức đã coi đó là quê hương thứ hai của mình và Anh đã gắn bó với nó cho đến lúc cận hưu mới quyết định chuyển về Hà Nội với cương vị Phó Ban Dự án xây dựng Bảo tàng Văn học của Hội Nhà văn Việt Nam.

Quyết định ấy quả thực không dễ dàng đối với Anh bởi ở đó anh có được mối tình ngọt ngào đắm say:

Nhọn hoắt nét trăng cong treo chếch bên trời

Anh chợt thức nỗi nhớ em trằn trọc

Có phải linh tính làm anh không ngủ được

Mong đêm chóng tan đau đáu nhớ ban ngày

(Trích-Gửi từ phố Mỏ1988)

Thị xã Than và Điện ấy đã thổi vào trái tim nóng bỏng của thi sỹ Anh đã viết bài thơ "Tình yêu lặng lẽ"khi tình yêu đã sang độ chín:

Ai cũng có một tình yêu lặng lẽ

Đốm lửa thẳm sâu âm ỉ

Bóng dáng ngày xưa

ánh mắt dọc đường thu

ấm nóng một bàn tay đưa

Nụ cười thầm lặng sáng

Bất chợt nhớ thương vương vấn...

Em là ai mà thiêu đốt lòng ta

giá lạnh trong bùng cháy

bùng cháy trong giá lạnh

Nửa đêm bừng thức

gió thổi mùa sang chiều mờ

giữa ồn ã phố xá bạn bè

như có như không có...

Muốn quên đi càng day dứt nhớ

Muốn nén xuống càng trồi lên

Muốn nhen lên tại tắt vỡ

Một nụ mầm không xòe lá không tàn

tình yêu lặng lẽ

 (1996).

Tôi nhớ lại bài thơ Yên Đức đọc cho tôi và nhà báo Ngô Mai Phong nghe đêm ba thằng trong cái phòng khách Ngân hàng Công thương Uông Bí sau khi tán hươu tán vượn về tình yêu:

Yêu nhau cũng chẳng dễ đâu

Bao nhiêu cay đắng khổ đau ngọt ngào

Lúc gần e ấp lời trao
Khi xa lòng những cồn cào bâng quơ

Quá yêu đến nỗi nghi ngờ

Quá thương đến nỗi bơ vơ hao gầy

Con đường từ ấy sang đây

Xa ngàn vạn dặm hay tày tấc gang

Mà sao đang nắng chang chang

Thoắt mưa bay thoắt sương giăng mịt mờ

Hồn chưa ngây ngất cơn mơ

Đã bồn chồn những đợi chờ đêm thâu

Mười người được mấy vun vào

Vừa khen trước mặt ngoảnh sau đã dèm

Yêu nhau chẳng dễ đâu em

(Không đề)
Đó là bài thơ Yên Đức viết cho chị Dực để kỷ niệm mối tình đầu của họ chứ không phải viết cho cô người yêu nào đấy như ai đoán!

Sau đó ít lâu tôi lại được nghe Anh đọc bài "Em yêu anh"để khẳng định mối tình chung thuỷ của chị:

Một lần nữa thôi nhắc lại đi em

Cho anh nghe nóng bỏng nhịp đời truyền

Lời xưa cũ nói bằng hơi thở

Lời bình thường xa lạ hoá thương quen

Một lần nữa thôi nhắc lại đi em

Cho thấu cảm những gì chân thật

Sắc xanh trời và sắc cỏ xanh

Tiếng hương bay tiếng mầm non mở mắt

Một lần nữa thôi nhắc lại đi em

Cho anh tự tin hơn phần tốt đẹp mình

Tin hơn cuộc đời tin hơn bè bạn

Khi thốt tự trái tim nhắc lại mấy cũng không nhàm

Một lần nữa thôi nhắc lại đi em

Mai trước biển mênh mông cheo leo vực thẳm

Anh biết mình không cô độc

Đã cất thành lời chẳng ngăn được dưới trăng xanh

Một ngày kia cái máu tình si trong con người Yên Đức bỗng nổi gam đỏ cũng rứa mặt cánh mày râu khác chứ chẳng vừa. Chị Dực biết chồng "máu mê " nhưng chị vẫn nhận được trái tim Anh hoàn toàn thuộc về mình nên những đêm chồng đi công tác xa không chút trạnh lòng. Chỉ có người vợ yêu chồng tha thiết mới thanh tao đến thế... Tôi đã nhặt được hai câu thơ Yên Đức bày tỏ lòng mình với vợ sau cơn đại "khủng hoảng tinh thần":

Và tôi mãi mãi yêu em với tình yêu thứ nhất

Với tình yêu phố mỏ đang tự dỡ tung ra sếp đặt lại đời mình

(Trích Gửi từ phố mỏ-1988)

Và sau nữa là những câu thơ tài hoa Anh tụng ca người bạn đời đầy lòng nhân ái và vị tha của mình qua bài "Hoa mùa thu":

Hoa mùa thu đằm dịu và trầm

Như sắc đẹp em ngày bắt đầu làm vợ

Trên vòm lá nắng thu không choí loá

Mà hanh vàng bâng khuâng.

Tôi biết rõ Anh chân thành chứ tuyệt nhiên không "nịnh" để rồi phản bội lại tình yêu của chị như ai đó "thọc gậy bánh xe" nhằm hại cái tổ ấm của đôi uyên ương. Hoạ chăng đã đôi lần Anh về muộn mâm cơm đã nguội tanh nguội ngắt chị đến cơ quan tìm chồng nhưng khi bắt gặp khuôn mặt nghệt ra của chồng trước bàn giấy người vợ quay đi tự dưng nước mắt cứ trào ra... Kể với tôi chuyện này giọng Yên Đức chùng xuống trông như một gã tội đồ trước lòng nhân ái thanh tao. Ngã đâu ta dậy đấy đó là bản ngã Yên Đức để đối mặt với lầm lỗi chứ không chạy trốn...Tôi quý cái chất Xứ Thanh này của Yên Đức bởi chúng tôi thân nhau tự bữa cơm gia đình tại làng Chí Linh ngày xưa ấy.

Cuối năm 1998 Yên Đức đọc cho tôi nghe nguyên văn bài thơ "Buổi chiều mong ước"sau khi đã sửa lần thứ năm:

Má em hồng bên ngọn lửa bếp ga

Khúc nhạc lan trong mùi xào nấu

Anh đọc báo

Con gái Thuỳ Chi xách nước lau nhà

Bàn ăn mâm đã dọn ra

Đèn bật sáng ngoài hiên và phòng khách

Mùa hạ thổi gió xanh cánh quạt

Mùa đông đầy phích điện nước sôi

Một buổi chiều như mọi buổi chiều thôi

Một buổi chiều thân thuộc một niềm vui

Chẳng có gì to tát
Như thể là vụn vặt

Em gắp cho con ta gắp cho mình

Đũa chạm nhau ấm áp mắt nhìn

Xa mọi buồn lo mệt nhọc

Những bàn phím màn hình và mùi cơm hộp

Một buổi chiều bình dị như em

Quen đến nỗi ta quên

Mà anh cứ thầm mong ước

Sẽ là những buổi chiều thế kỷ đang sang.

Một tổ ấm như thế một người vợ như thế một cô con gái như thế và cái thằng tôi dẫn thân vào nhà anh vào lúc đèn ngoài hiên vừa bật sáng...thì còn gì hạnh phúc hơn? Yên Đức có thể hy sinh tất thảy cho cái buổi chiều huyền diệu ấy không thể khác!

Một lần nữa tôi và Yên Đức tham gia trại viết Xứ Thanh. Hai thằng lại chung phòng. Lại một đêm thức trắng đêm tôi nghe Anh kể:Tao đang ôm eo thằng bạn trên mảnh đất cha ông tạo dựng đây Chiểu này tao họ Trịnh thứ thiệt dòng Trịnh Kiểm. Phải rồi tôi nhớ ra rồi. Thuở sinh thời ông Trịnh Kiểu nguyên Giám đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chi nhánh Quảng Ninh bậc cha bác ruột thịt với Trịnh Đức Dực trong một bữa cơm thân mật gia đình tại làng Chí Linh có mặt Yên Đức ông đã nói: Quê tớ ở Xứ Thanh. Tổ nghiệp tớ bị nhà Nguyễn truy bức mới trôi dạt về đây tímh đến đời thằng Dực là đã bảy tám đời toạ lạc trên mảnh đất Yên Đức rồi.

Lúc này đây ngồi vào bàn viết bài báo nhỏ này tôi mới có thể nói điều bí mật về Anh: Chuyển công tác về Hội Nhà văn Việt Nam để có điều kiện thuận lợi hơn cho sáng tác bởi theo Anh từng tâm sự với tôi lâu nay mình mải mê với công việc nên phần sáng tác xem ra không vượng được như trước tuy đã muộn màng nhưng còn nước còn tát con cá to chắc là khó bắt nhưng chả lẽ không bắt  được cái còng cái cáy... không chỉ có vậy mà còn điều kiện thuận lợi để chữa trị căn bệnh hiểm nghèo bệnh ung thư chứ không như dư luận cho rằng vì "tham quyền "sắp cận tuổi hưu rồi Yên Đức đánh bài "chuồn"về Hà Nội để khỏi phải cầm cái sổ hưu tại Ngân hàng Quảng Ninh. Điều này Yên Đức đã tâm sự với tôi không dưới ba lần lần cuối cùng tại nhà Anh vào một buổi chiều tà gió hiu hắt buồn. Yên Đưc bảo tôi cô ấy(vợ Anh) vẫn tiếp tục làm việc đến khi về hưu hiên tại tạm thời vất vả ngày nghỉ cuối tuần về Hà Nội sum vầy gia đình cũng khổ lắm nhưng cái số mình nó bắt phải vậy. Nghe chồng tâm tình với bạn chị nhìn tôi cười bảo em chỉ thương anh ấy bệnh tật mà không được chăm sóc chu đáo...

Tôi biết Yên Đức lâm bệnh trọng tự hồi đi trại sáng tác Sa-Pa năm 1997.Trong cái đêm tiết trời se lạnh hai chúng tôi bừng thức ngồi bên cửa sổ nhìn lên đỉnh Phan-xi-Păng Yên Đức đọc cho tôi nghe bài thơ "Uống rượu dưới Chân núi Phan-xi-păng" đề tặng Trần Nhuận Minh. Bài thơ gồm bốn khổ tôi xin trích khổ thơ mà nhà thơ tâm đắc bảo cuộc du hý này biết đâu đây là cuộc du hý tao với mày dốc cạn đây:

Ta chẳng thể là Phan-xi păng chất ngất

Chẳng thể cháy hoang sơ như rượu San Lùng

Ta chỉ là ta thịt da bình dị

Dốc cạn đời mìmh trong vực thẳm yêu thương

(Trích-Uống rượu dưới chân núi Phan-xi-păng).

Cận sáng Yên Đức đánh thức tôi dậy bảo Chiểu này mày có biết T không? Sao lại không biết quá nữa là đằng khác. Tôi nói. Yên Đức vỗ về tôi: Em tuyệt lắm phải không cái của ấy kỳ lạ thật dứt được mỗi cái "lông " tao đã nghĩ đấy là báu vật trời cho. Trời tôi thốt lên vỗ đùi Yên Đức bảo làm một choác San Lùng đi cho đã. Người đàn bà mà Yên Đức xướng danh ấy đẹp mỹ mãn.Tôi biết T khi nàng còn là một doanh nhân nổi tiếng nhưng không hoan lộ và đường duyên ái cũng bấp bênh như chính cuộc đời nàng. Chuyện vui dai dai đấy thôi rồi nó cũng chóng qua đi như cơn gió thoảng vậy.

More...

THƠ PHÚ GÌ GÃ

By Trần Chiểu

   THƠ PHÚ GÌ GÃ
                                
TRẦN CHIỂU

Gã nhà quê ẩm ương một cục ấy lặn một hơi hai mươi năm mới lóp ngóp lên bờ mấy năm nay.
Tôi sang thành phố có những cái tên nghe như đấm vào tai: Cầu Rào Cầu Đất Sông Lấp Ngõ Tha Ma tìm gã. Gã đưa vào ngôi nhà lên gác xép phải lách người để khỏi văng xuống sàn. Uống rượu rồi tôi tếch luôn. Năm sau tôi lại mò sang. Lần này gã mời tôi ăn cỗ nhà mới ngôi nhà hai tầng trong hẻm nhưng vào thời điểm ấy phải nói kẻ thối chí không thể có. Cuối năm ngoái gã điện mời hẳn hoi. Ra tận ngã ba đón. Tôi theo gã vào cái phố Văn Cao đến số nhà (...). Nhà đấy vào đi sao thần người ra thế? Gã giục. Tôi như mơ. Không thể tin gã tồn tại trong ngôi biệt thự xinh xắn như lạc vào chốn mê cung.Cơn trưa xong tôi bảo gã đi nhà thổ Đồ Sơn. Xong ngay.Gã nói.Nhưng con mẹ chủ nhà nghe tỏng chuyện nhăng nhít của hai gã đàn ông giăng hoa thị lườm một cái là đi đứt mọi chuyện. Đêm ấy gã đưa cho tôi tập bản thảo gồm mấy chục bài thơ còm bảo đọc chơi.Mỗi năm làm một bài. Thế là đủ. Làm nhiều ai đọc. Đọc cho ai nghe?Tôi đọc suốt đêm không thuộc câu nào. Sáng hôm sau gã "boa"chai XO và bốn hộp chè Long Tỉnh. Tôi rỉ tai gã hỏi làm gì mà phất vậy? Xây rồi bán. Bán rồi xây. Cứ thế mà mần.Chà giỏi ghê.Bợm già là khác. Học được mánh Anh Năm Chị Bính nhanh hen! Đùng một cái tôi nhận được tập thơ MẢNH TRĂNG RƠI. Gã in thơ! Tôi thảng thốt kêu!Và hôm nay sau cơn đau vì thổ tả tôi ngồi dậy chọn mấy bài trong tập thơ của gã giới thiệu với quý độc giả về gã HOÀNG AN BÌNH

Ảnh chụp sau ngày đi mua chịu đôi lợn giống. Trần Chiểu (trái) Hoàng An Bình (phải)

                                                                                                                   BẦU TRỜI RIÊNG CỦA NGƯỜI THỢ LÒ


Khi vào lò

Chúng tôi có một bầu trời riêng

Hạt mưa rơi từ nóc lò mát lạnh

Ánh sáng chan hoà từ vỉa than hắt ra

Vầng trăng toả miệng cười bè bạn

Những đám mây tản mạn
 Đọng trong các gương than

Dải Ngân hà vắt ngang

Sao rung rinh nóc thượng

Những ngôi sao định hướng cho cuộc đời người thợ lò

Nơi cách ngoài kia năm nghìn mét

Thấp hơn mặt biển âm năm mươi

Chỗ thợ lò chúng tôi giáp vào mặt vỉa

Dấu vết của những trận mưa rừng sấm bể

 Nói rất nhiều

Về bầu trời riêng của chúng tôi

Ở trong lò

Niềm tin yêu thật là dữ dội

Gặp tia sáng lấp loá cuối đường lò

Thấm hơi gió thổi vào từ họng sáo

Chúng tôi thấy cồn cào

Tình yêu không gian bao la

Tình yêu mặt trời cháy bỏng

Yêu những hành tinh vắng vẻ xa xôi

 Chúng tôi hát ầm vang từ cuộc đời người thợ

 Và chia nhau hít thở bầu không khí trong lò

Như gương than chờ giây mìn nổ

 Ấy là lúc chân trời rộng mở

 Trong tầm nhìn của thợ lò chúng tôi

 Đội lò bạn tôi đang mở vỉa cánh tây

Phay than nghiêng nghiêng chân trời chiều màu tím

Sau tiếng nổ mìn đường lò mở đến

Những ban mai rực sáng của vùng than

Đội lò chúng tôi đang mở vỉa cánh đông

Tiếng than đổ rào rào

Ngỡ gặp cơn mưa đầu mùa hạ

Chúng tôi đang đi về phía mặt trời

Nơi bình minh của những mùa than vẫy gọi.

Tháng 4 năm 1981

 

HẢI PHÒNG

Phố gì mà toàn quán xá!

Cảng gì nào thấy biển đâu?

Hải Phòng

Thành phố xích lô và quần ấo đống

Sông thì sông Lấp

Cầu thì cầu Rào cầu Đất

Ngõ thì ngõ Thối ngõ Tha ma(1)

Những quán Mau một thời
Hồ Quần Ngựa một thời

Bến Máy Chai một thời

Kẻ ăn trộm người mất trộm ngã giá với nhau về trả và chuộc

Rác thải không còn chỗ vùi chôn

Những cây phượng ứa máu

Khi mùa hè chưa đến

 Xe lửa Hà Nội về đường sắt rít phố đêm

Ngoài kia những con tàu ra đi chân vịt xoáy rát lòng sông Ruột Lợn

Hải Phòng của tôi là vậỵ đó

Với những ngón mánh của anh Năm chị Bính (2)

Bát bánh đa cua ăn sáng vỉa hè

Hôm gặp bạn trước cùng cơ quan nhà dưới Lũng cho túi cà chua bán ế

Cùng thằng đồng đội cũ ở Kêng Giang đẩy xe thồ sang bán

sắn dây ở chợ Cột Đèn

Mời nhau cốc bia cỏ vỉa hè

Vui thù tạc quên cả đèn đường đã bật

Tôi không sinh ra ở đây

 Những tháng năm nhọc nhằn bên vỉa hè xóm chợ

Đã dìu dắt tôi nên người

 Có những cái một thời

Chỉ một thời thôi

Đôi khi một chút bận lòng

Đã khá lâu tôi về lại Hải Phòng

Cùng bạn bè phố xá tôi xưa

Khu biệt thự Phương Lưu Đầm Trung Anh Dũng...

Những chóp nhọn mái tròn. những đường cong Gôtích

Những công trình đường ngã năm Cát Bi

 Khu công nghiệp Nomura Đình Vũ

Buổi chiều nước sông lên

Người đàn bà dắt con ra từ ngôi nhà đẹp

 Váy em buông dìu dịu nắng chiều

Hoa muống biển trôi duyềnh dòng Tam Bạc

Hải Phòng của tôi là vậy đó

Tôi viết mãi không hết niềm vui nỗi buồn

Tôi viết mãi không hết tình yêu thương hờn giận

Tôi viết mãi không hết những nỗi nhọc nhằn thành phố tôi và tôi bươn chải

 Tôi viết mãi không hết những chắp nhặt nhỏ nhen trong lòng

Nhưng tôi mãi yêu yêu đến vô cùng cái xô bồ chợ búa của Hải Phòng

Tôi lại trở về thành phố xích lô và quần áo đống của tôi

Để lại được ăn bát canh bánh đa cua buổi sáng

Chiều ăn lẩu cua đồng ở phố Văn Cao.

(1)Ngõ ở đường Trần Nguyên Hàn

Nhân vật trong Tiểu thuyết Bỉ vỏ của nhà văn Nguyên Hồng (2)

MẢNH TRĂNG RƠi

Khẽ thôi anh!

Em nhắc dịu dàng

Sợ bay mất con chuồn chuồn khách

Hồi hộp quá tôi lội rung bờ nước

Con chuồn chuồn bay đi bay đi phương nào

Rồi một đêm trời quên thắp sao

Mảnh trăng rơi từ áo em xuống cỏ

Tôi khẽ nhẹ vịn tay vào chỗ

Giọt sương đêm tóc chảy ướt vai gầy

Nửa cuộc đời day dứt mãi khôn nguôi

Những đau khổ dại khờ thời xa lắc

Giá hồi ấy em đừng vội nhắc

Và tôi đừng...

như thế có hơn không!

Như mây mùa thu ngẩn ngơ trôi

Như gió lang thang trong vườn vắng

Như kẻ dại khờ khát khao thầm lặng

Anh đi tìm con chuồn chuồn để bắt cho em

Anh trở về những nơi hẹn em xưa

Tìm gặp lại những phút lòng bối rối

Tìm nhặt lại trên bờ cỏ rối

Chút tình em bên mảnh trăng rơi

Tôi trót bỏ quên tuổi trẻ một thời

Để hoài vọng một người như thế

Biết có em

Anh quản gì dâu bể

Đi cùng trời cuối đất để tìm nhau.

 

THĂM BẠN Ở QUÊ

Mấy con cáy rang dậy mùi lá lốt

Mớ tép đồng nấu mấy cọng dền cơm

Rượu nhà nấu chai nút bằng lá chuối

Hai đứa ngồi nhắm hết cả trời đêm

Tháng 7 năm 2009

 

ĐẤY LÀ LÀNG QUỲNH BIỂU

Đấy là làng Quỳnh Biểu

Nơi bờ đê bãi sú đã nhào nặn ra tôi

Có thể bất cứ lúc nào nếm vào da tôi bạn cũng thấy mặn

Có thể bất cứ lúc nào ngửi hơi thở tôi bạn cũng thấy vị nồng nàn của biển

Những người dân quên tôi quanh năm đi kéo chã

Tay sùi như vỏ bòng

Những người dân quê tôi quanh năm đi đào ngán

 Lưng gập như thước thợ

Mùa mưa em tôi vẫn bơi thuyền vớt củi

Ngày nước cạn mẹ đi vồ cá bống lác ở ngoài truông

Vất vả nhọc nhằn là vậy

Nhưng tôi xin ngàn lần ở đấy

Ở với đồng cói-nơi thụ hội của đàn mòng két

Khi mùa đông về chim chèo kheo chí choé đầy trời

Và những con ngòi rực màu còng đỏ

Ở với con đê không có tuổi

Gan góc lì lợm một đời thách thức với sóng gió

Ngoài kia là biển

Trong này là làng Quỳnh Biểu của tôi

Trước sóng và gió

Người dân quê tôi như những cây chân chằng ngập mặn

Bám chặt vào đất quê mình

Để gìn giữ cho cái làng Quỳnh Biểu

Bầu trời đầy chim chèo kheo chí choé

Và những con ngòi rực màu còng đỏ tuổi thơ tôi
Ảnh chụp sau chiến tranh chống Mỹ tại làng Quỳnh Biểu
Trần Chiểu(phải)Hoàng An Bình (trái)

.

More...

LÝ BIÊN CƯƠNG NHƯ TÔI BIẾT

By Trần Chiểu

    
LÝ BIÊN CƯƠNG NHƯ  TÔI BIẾT



TRẦN CHIỂU


Lý Biên Cương cùng tốp nhà báo trẻ: Đặng Trinh Nữ Hoàng Quốc Hải Nguyễn Hồng Hải Nguyễn Sơn Hải Nguyễn Tử Nên... được phân công về Báo Vùng Mỏ (nay là Báo Quảng Ninh) công tác. Lý Biên Cương trẻ và đẹp trai. Nhưng khi tuyển chọn Chủ nhiệm báo đảo mắt nhìn anh rồi lắc đầu. Tôi biết ông không muốn nhận Lý Biên Cương chỉ bởi nom anh còm nhom quá. Năm ấy Lý Biên Cương mới 20 tuổi trông hiền khô tôi vội sang ghé tai bàn với Mai Phương tìm cách gỡ giữ anh ở lại báo. Chúng tôi đem những bài báo Lý Biên Cương đăng trên các báo Trung ương trình ông Chủ nhiệm báo. Hồi ấy người được đăng báo Trung ương như Lý Biên Cương thuộc loại vàng mười chứ không nhiều như bây giờ. Ông Chủ nhiệm báo Vùng Mỏ đọc lướt qua các bài báo chúng tôi trình gật đầu ngay.

*

Lý Biên Cương cùng tôi và nhà thơ Mai Phương dọn ở một phòng. Tôi quý anh là vì cái sự hiền hiền của anh vì cái nghề ngay từ ngày đầu anh về báo Vùng Mỏ bởi vì anh đã có nhiều bài báo đăng ở các báo Trung ương lại là người được bồi dưỡng nghiệp vụ báo chí còn tôi lúc bấy giờ mới võ vẽ viết cái tin còm. Tôi ít nhiều cũng học được ở anh cách viết và xem cách anh lấy tài liệu rồi sử dụng tài liệu thế nào viết lách ra làm sao để bài mình không bị vứt vào sọt rác.            

Tôi và Lý Biên Cương luôn phải xung trận nên bao giờ trong túi ít nhất cũng có sẵn một ký lô hai trăm  gram  tem gạo và một đồng hai hào đủ báo ăn tập thể hai ngày. Khi có lệnh là lên đường ngay. Lý Biên Cương xông xáo anh lao vào việc một cách cẩn trọng và trách nhiệm của một người cầm bút. Bấy giờ phóng viên chúng tôi được phân công đi viết từng vấn đề cụ  thể với thể loại cụ thể đúng ngày phải nộp bài bài biên tập lắc thì phải viết lại nghĩa là không thể lơ mơ được. Lý Biên Cương thường được giao viết những vấn đề hóc búa. Anh chấp tất. Việc khó mấy Lý Biên Cương xông vào là xong béng. Nhớ đận xã Liên Hoà huyện Yên Hưng quê tôi phất cờ Đại Phong Tống Thi Vít được tặng danh hiệu anh hùng lao động vui quá tôi và Lý Biên Cương được cử về làm phóng sự. Thông cảm với tôi Lý Biên Cương nhận làm tất để tôi được về nhà gần bà xã. Lý Biên Cương viết phóng sự. Bài phóng sự này ông Nguyễn Thọ Chân Bí thư Khu ủy Hồng Quảng đọc kỹ lắm.  Ông bảo Lý Biên Cương: Bài báo chú viết tớ đọc thấy được.

Những trang viết đầy ắp tình người lần lượt ra mắt độc giả.Anh trở thành nhà báo sung mãn một cây bút sắc sảo từ ấy. Lý Biên Cương đăng bài nào là bài ấy có tiếng vang trong công chúng. Anh sớm có vị trí trên mặt báo lúc bấy giờ. ở đâu anh cũng được độc giả chú ý và mến mộ. Người ta mời anh về giới thiệu anh với các điển hình tiên tiến. Nghĩa là Lý Biên Cương chứng minh cho Chủ nhiệm báo  biết mình là một nhà báo đích thực một nhà báo có tài. Hồi ấy ở xã Liên Vị có chuyện một cán bộ tư pháp 27 tuổi bắt dân gọi bằng ông. Tòa soạn cử anh về nơi có ông con giời ấy. Một tuần sau. Trên mặt báo có bài ca dao phê phán.Chuyện đâu có chuyện nực cười/ mới hai bẩy tuổi bắt người gọi ông/ việc cần phải đến cửa công/ mà gọi bằng bác là không ổn rồi/ ra đường chậm hỏi chậm mời/ lấy danh tư pháp lệnh đòi dân lên/ về tội coi nhẹ chính quyền / bắt làm kiểm điểm đi đền dân công/ huyện Yên Hưng có biết không/ ở xã Liên Vị có ông lộng quyền.

Báo về đến xã lập tức bị thu hồi. Ban Biên tập phái phóng viên xuống làm rõ tính chất nghiêm trọng của hành vi này. Ông con giời nọ bị cảnh cáo tuột khỏi vị trí ông đang nắm giữ. Đó là bài báo chống tiêu cực đầu tiên của Lý Biên Cương cũng là bài báo khởi xướng chông tiêu cực của Báo Vùng Mỏ. Lý Biên Cương một phóng viên không quản khó khăn dám xông vào những chỗ xương xẩu cản trở bước tiến trong ngành than. Vấn đề năng suất máy xúc: Xúc đầy xúc vơi Lý Biên Cương phanh phui ra gây dư luận khá tốt trong công chúng bạn đọc. Phóng sự viét về phong trào Thi đua học tập noi gương anh hùng Vũ Xuân Thuỷ...của Lý Biên Cương cũng sáng gía. Anh là một trong số ít người ở báo lúc bấy giờ viết tỉa tót tìm và sử dụng từ mới và đắt câu chữ uyển chuyển. Trình bày vấn đề một cách rạch ròi sạch sẽ. Tôi thì không làm được như anh. Bài thường  bị chép lại.

Tôi nộp bài phóng sự ba trăm dòng cho K L. Anh này mắt háy ria mép lún phún đọc lướt một lượt rồi lấy bút xóa từng đoạn cuối cùng bài phóng sự của tôi biến thành cái tin. Lý Biên Cương thấy vậy bảo anh này rằng anh không viết được bài báo ra hồn mà chữa theo kiểu ấy thì tốt nhất anh bỏ bút. Ông Tổng Biên tập bảo chúng tôi: Nó lú nhưng chú nó khôn. K L nể mặt Lý Biên Cương nhưng ghét tôi lắm. Chính việc này mà Mai Phương cũng bị liên lụy bởi anh té tát vào mặt K L vì hắn hại tôi.Vì cái nhục ấy mà sau này K L đã trả đũa Lý Biên Cương và Mai Phương

More...

NHÀ VĂN NGUYỄN ĐỨC HUỆ

By Trần Chiểu

Chân dung các Nhà văn

(Chi Hội Nhà văn Quảng Ninh) 

NguyÔn §øc HuÖ

Sinh:20-2-1950

Sinh qu¸n:Th«n BÕn x· Phông C«ng huyÖn V¨n Giang tØnh H­ng Yªn

Tró qu¸n: Thµnh phè H¹ Long tØnh Qu¶ng Ninh

T¸c phÈm:

*Anh thî méc tµi hoa (tËp truyÖn ng¾n)

*Thµnh phè h×nh tr¨ng khuyÕt (tiÓu thuyÕt)

*Vïng cöa sãng (tiÓu thuyÕt)

*B¶o tµng trªn biÓn (truyÖn viÕt cho thiÕu nhi)

Gi¶i th­ëng:

*Gi¶i NhÊt cuéc thi viÕt bót ký do C«ng ®oµn X©y dùng ViÖt Nam phèi hîp víi §µi TiÕng nãi ViÖt Nam

*Gi¶i Ba cuéc thi truyÖn ng¾n B¸o V¨n nghÖ Héi Nhµ v¨n

*Huy ch­¬ng B¹c vÒ kÞch truyÒn thanh Liªn hoan ph¸t thanh toµn quèc


*Gi¶i khuyÕn khÝch cuéc thi tiÓu thuyÕt vµ ký do Bé C«ng an vµ Héi Nhµ v¨n tæ chøc

*Ba lÇn ®o¹t gi¶i th­ëng V¨n nghÖ H¹ Long-gi¶i Nh× (1985) gi¶i Nh× (1995) vµ gi¶i Ba(1980)

                                
NguyÔn §øc HuÖ

l¹i "nÐp" m×nh sao?

 

TrÇn ChiÓu


T«i biÕt NguyÔn §øc HuÖ qua truyÖn ng¾n "Anh thî méc tµi hoa."(in trong tËp truyÖn ng¾n Anh thî tµi hoa). T¸c phÈm v¨n häc ®Çu tay cña anh t¸c phÈm  më d­êng ®­a anh vµo Héi Nhµ v¨n ViÖt Nam. BÊy giê anh cßn lµ anh thî méc chÝnh cèng tr¨m phÇn tr¨m. NguyÔn §øc HuÖ b¾t ®Çu ®Õn víi v¨n ch­¬ng tõ ë c¸i b¶n lÜnh thî méc Êy råi míi bay nh¶y ®i lµm b¸o. V× d©y m¬ dÔ m¸ ®ã mµ khi TrÇn NhuËn Minh gäi t«i ®Õn nhµ ch¬i b¶o r»ng:

-¤ng ph¶i gióp NguyÔn §øc HuÖ cho nã vÒ lµm viÖc víi «ng nã lµ th»ng lµm  ¨n ®­îc v¨n ch­¬ng còng khí ®Êy.

Ai chø TrÇn NhuËn Minh ®· cã nhêi thÕ th× t«i ph¶i chÊp hµnh kh«ng do dù v¶ l¹i m×nh lµm c¸i viÖc Êy lµ nh©n ¸i kh«ng thÓ chÇn chõ do dù g× n÷a. NguyÔn §øc HuÖ vÒ §µi Ph¸t thanh vµ TruyÒn h×nh qu¶ lµ hîp së tr­êng. T«i ®Ò nghÞ l·nh ®¹o ®iÒu anh vÒ phßng N«ng nghiÖp v× bÊy giê t«i lµ tr­ëng phßng nµy rÊt muèn cã mét c©y bót s¾c s¶o .

NguyÔn §øc HuÖ nhËn nhiÖm vô h«m tr­íc h«m sau t«i ph©n c«ng anh ®i c«ng t¸c miÒn §«ng ngay.T«i hái anh ®éc lËp t¸c chiÕn ®­îc chø? NguyÔn §øc HuÖ b¶o em ®· cã s½n mÊy tem  g¹o vµ ba bèn chôc b¹c gi¾t l­ng kh«ng cã g× c¶n trë. T«i ®­a NguyÔn §øc HuÖ ra bÕn xe Hßn Gai ch×a thÎ nhµ b¸o ra mua gióp anh c¸i vÐ lµ anh lªn ®­êng. C«ng viÖc t«i ®· bµn kü víi NguyÔn §øc HuÖ vµ giíi thiÖu anh víi nh÷ng ng­êi cã thÓ t¹o ®iÒu kiÖn gióp anh trong c«ng viÖc vµ sinh ho¹t c¸ nh©n.

More...

BÁI CHÚC MƯỜI KỲ TÀI VẠN PHÚC

By Trần Chiểu

Nhân Xuân Canh Dần-2010 chân thành bái chúc mười kỳ tài vạn phúc:

TRẦN CHIỂU


1/ Nhà thơ Nguyễn Châu

Mừng Bạn tuổi xuân tròn thập lục

Của trời cho tứ đức hằng nga(1)

Cây cao cả bóng la đà

Câu thơ gửi tặng bà già hoàn công.

(Nguyễn Châu sinh tứ nữ đều đã thành gia thất)


2/ Nhà văn Lý Biên Cương

Lý Biên Cương liệt giường tội quá

Ta thương mình biết tả sao đây

Năm có ba trăm sáu lăm ngày
Lá vàng rụng vòm cây xanh rờn.


3/ Nhà văn Dương Hướng

Đẻ con sang cả làng cùng sướng (1)

Mùa Xuân về Dương Hướng lên dinh (2)

Chín tầng trời Thái Bình mở hội (3)

Mừng cún con một khối vàng xanh(4)

(1)Nhà văn Dương Hướng có quý tử hiện đang làm việc tại Hải quan Quảng Ninh

(2) Tết Canh Dần Nhà văn về Biệt thự mới

(3) Tác phẩm Dưới chín tầng trời vào chung kết cuộc thi tiểu thuyết của Hội Nhà văn Việt Nam.

(4) Nhà văn Dương Hướng đã có cháu đích tôn.


4/ Nhà thơ Trần Tâm

Tài thơ đôi cẳng chẳng thông

Đã lên nhà hội về không mấy lần(1)

Mở thơ ra hỏi thằng Bần

Đường lên Hà Nội có cần phong bao

Thế nào mà chẳng thế nào

Gắng chờ ít bữa ông vào Nhà văn.

(1)Trần Tâm đã nộp đơn xin vào Hội Nhà văn gần một thập niên nhưng quả ngọt vẫn xa tầm tay


5/ Nhà thơ Trương Thiếu Huyền

Ăn cơm Tàu ngủ nhà Tàu học tiếng Tàu

"Ngổ"có nhớ câu "Ngổ Tả Lỷ ?"

Ghế cao chẳng sánh đất dày

Nhỡ vô ngã ngựa chẳng tầy bắp chân.


6/ Nhà văn Ngô Hải Đảo

Vào trường đấu đôi chân săn cốt
Ra quân nhanh hiệp một vẻ vang(1)
Hiệp hai tiếp cả làng sửng sốt(2)
Biển ngô vàng đảo tốt hoa tươi.

(1) Tác giả có rất nhiều triển vọng được kết nạp vào Hội Nhà văn Việt Nam trong năm nay

(2)Tiểu thuyết vào chung kết cuộc thi tiểu thuyết của Hội Nhà văn Việt Nam.


7/ Nhà Điện ảnh nhà nhiếp ảnh nhà báo Phạm Thành

Phạm Thành đã lên danh ông Tổng(1)

Một tay cầm chèo chống biển khơi

Cá chưa thấy cơn giông đã nổi

Vùng an lành sáng tối ai hay

Nhớ những cuộc ran tay nổ pháo

Có ấm lòng khi báo không tăng?

Phạm Thành đã được bổ nhiệm Tổng biên tập Báo Hạ Long(1)  


8/ Nhà thơ Mai Phương

Phòng văn ghế chắc chè sang(1)

Màn hình rộng mở cả làng hoan hô

Bút văn thảng thốt bất ngờ

Thương thân đầu bạc phất cờ quân reo.

(1) Nhờ sự tần tảo tài cán của nhà thơ Mai Phương Chi Hội trưởng Chị Hội Nhà văn Quảng Ninh đã có văn phòng và một tài khoản gần trăm triệu đồng cùng với một số thiết bị tạo điều kiện tốt cho hội viên sáng tác.


9/ Nhà thơ Trần Nhuận Minh

Song simh chưa đã đã song tình(1)

Trần tiên sinh quyết sinh quý tử

Khôi ngô thông thái hơn thiên hạ

Ra biển tung hoành cưỡi kình ngư.

(1)Nhà thơ Trần Nhuận Minh vừa cho ra mắt bạn đọc Tuyển tập thơ song ngữ Anh - Việt hy vọng sắp tới nhà thơ sẽ thành công mới trong cuộc vận động thơ dịch ra nước ngoài


10/ Nhà thơ Thanh Sỹ

Bác Thanh ơi là bác Sỹ ơi

Đẻ cho đã đã mười thằng Cu(1)

Khi ta hát (2) tai đã ù

Con đường vô hội vẫn mù chân mây

Tôi trọng bác dựng xây nghiệp chữ

Chân khẳng kheo vẫn cứ sồn sồn...

(1)Tác giả đã xuất bản hợnh 10 đầu sách trong đó đáng trân trọng là bộ sử Giai cấp công nhân Vủng mỏ Quảng Ninh

(2)Tập thơ mới xuất bản cuối năm 2009 khi tác giả đang bệnh hiểm.

More...

NHÀ VĂN SỸ HỒNG

By Trần Chiểu

                                CHÂN DUNG CÁC NHÀ VĂN
                                (CHI HỘI NHÀ VĂN QUẢNG NINH)       
                                Nhà văn Sỹ Hồng.
                                Sinh ngày 27-12-1938
                                Quê quán: Xã Cộng Hòa Huyện Yên Hưng
                                Trú quán: Thành phố Hạ Long tỉnh Quảng Ninh
                                Tác phẩm:
                                *Người đi xa (tập truyện ngắn)

                                *Bốn bề gió thổi (tập truyện ngắn)

                                *Giàn đồng ca năm ấy (tập truyện ngắn)

                                *Cỏ xuân(tập truyện ngắn)

                                *Tầm cao thành phố (tập truyện ngứn)

                                *Sỹ Hồng 22 truyện ngắn chọn lọc

                                *Đồng tiền hai mặt (tập truyện ngắn)

                                *Trăng xanh (tiểu thuyết)

                                *Cái giá phải trả (tiểu thuyết)

                                *Bước chân xa vắng (tiểu thuyết)

                                *Người đàn bà bất hạnh (tiểu thuyết)

                                *Ao ảnh (tiểu thuyết)

                                *Giữa hai mùa lá (tiểu thuyết)

                                *Trái chua (tiểu thuyết)

                                *Thành phố thời mở cửa (tiểu thuyết)

                                *Người đào huyệt (tiểu thuyết)

                                *Miền thương nhớ (tiểu thuyết
                                Giải thưởng:
                                *Giải Nhất giải thưởng Văn nghệ Hạ Long

                                *Giải Ba cuộc thi tiểu thuyết của Chi nhánh Nxb Lao Động tp Hồ Chí Minh

More...

LÊ VÂN HẢI VỚI QUÊ HƯƠNG

By Trần Chiểu


Trêi kh«ng cho ai tÊt c¶.Trêi còng kh«ng lÊy hÕt cña ai.T«i ngÉm Trêi lóc nµo còng ë bªn ho¹ sü Lª V©n H¶i. Trêi rÊt c«ng b»ng víi «ng. ¤ng lµ ng­êi cã chÝ cã chÝ míi häc thµnh tµi trong hoµn c¶nh ®ãi khã c¶ nhµ nhiÒu phen ¨n ch¸o.C¸i cã h«m nay lµ c¸i cña h«m tr­íc.C¸i cña h«m nay míi ®Ých thÞ lµ cña «ng.§Êy lµ c¸ phóc vµ c¸i phËn.

Tµi cña «ng trong tranh H¹ Long trong tranh ng­êi lam lò b¾t con tu con h¹o kiÕm sèng tõng ngµy. §ã lµ mÑ «ng vî «ng c« b¸c anh em «ng ë c¸i lµng Quúnh BiÓu tæng Hµ Nam chuyªn nghÒ ch¾n ®än.Thµnh danh ho¹ sü næi tiÕng trong vµ ngoµi n­íc nh­ng «ng vÉn gÇn gòi nh÷ng ng­êi ®ång quª ch©n lÊm tay bïn cïng uèng n­íc Hå §×nh cïng cét tr©u d­íi gèc c©y ®a ®Çu lµng Quúnh BiÓu ®Ó th¶ diÒu b¾t b­ím. Kh«ng xa l¹ ng­êi quyÒn cao chøc träng mµ vÉn gÇn gòi d©n ¸o ng¾n cuèc xe ®¹p rong ruæi dÆm tr­êng c«ng vô. §ã lµ t­ chÊt cña mét ho¹ sü tµi n¨ng ®¸ng tr©n träng.


Lª V©n H¶i ng­êi lµng Quúnh BiÓu mét lµng chuyªn lµm nghÒ chµi l­íi c¸c cô quen gäi lµ nghÒ ch¾n ®än c¸i nghÒ rÐt chÕt cß vÉn ph¶i ng©m m×nh d­íi s«ng vïi ch©n ph­ít xong lªn thuyÒn rÐt run cÇm cËp ngåi gi¹ng r...ra «m lÊy bÕp löa "c¸i sè ta" chÊm gio.Lµng Quúnh BiÓu thuéc tæng Hµ Nam.Tæng Hµ Nam cã 10 lµng nh­ng duy nhÊt lµng Quúnh BiÓu kh«ng cã c«ng ®iÒn. ChÝn lµng kh¸c trai tr¸ng ®ñ 18 tuæi vµo lµng ®­îc cÊp 3 sµo ruéng chØ cã lµng Quúnh BiÓu"b¹ch ®inh"nghÌo ®ãi triÒn miªn lµ v× thÕ. Nh­ng lµ mét lµng cã häc.Thêi thuéc Ph¸p cã nhiÒu ng­êi häc réng lÊy ®øc ®Ó d¹y ng­êi tiªu biÓu lµ cô V¨n Kho¸ ng­êi hä Lª ë xãm Gi÷a vµ cô Kho¸ Tr¶n ng­êi hä NguyÔn ë xãm §×nh. Hai cô më tr­êng d¹y häc m«n sinh ë kh¾p m­êi lµng trong tæng danh s­ vÉn s¸ng ®Õn tËn b©y giê.Lµng Quúnh BiÓu tõ thêi NguyÔn ®· 5 ng­êi ®­îc Bé L¹i quan ®Çu tØnh bæ nhiÖm lµm ch¸nh tæng.

Håi t«i vµ Lª V©n H¶i cßn "tu"t¹i quª nhµ chóng t«i ®­îc cö vµo Ban V¨n ho¸ Th«ng tin x· "c¬m nhµ v¸c tï vµ hµng tæng" ®­îc §¶ng uû vµ Uû ban hµnh chÝnh x· giao ra tê B¸o X·.T«i lµm Tr­ëng Ban chÞu tr¸ch nhiÖm néi dung. Lª V©n H¶i "ho¹ sü xãm"hoa tay ch÷ ®Ñp  chuyªn lo lµm ma-kÐt vµ minh ho¹. Ph©n c«ng nh­ vËy nh­ng Lª V©n H¶i vÉn ®i kh¾p x· thu l­îm tin tøc viÕt tin vµ ký ho¹ nh÷ng c¶nh ®êi tr¸i kho¸y diÔn ra hµng ngµy céng t¸c víi t«i ®¨ng B¸o X·. T«i biªn tËp xong néi dung t«i tr×nh lªn «ng Hoµng Th¸i Phã Chñ tÞch phô tr¸ch v¨n x·.¤ng Hoµng Th¸i Phã Chñ tÞch x· duyÖt ph¶i mÊt hai ba ngµy cã khi bËn viÖc x· «ng ng©m cho n¨m ngµy míi phª bót tÝch vµo tõng trang ®· duyÖt råi tr¶ l¹i chóng t«i.

Lª V©n H¶i lµm ma-kÐt ®­a cho t«i xem gãp ý c¶ hai thèng nhÊt råi cïng nhau ®em ®i in.§å nghÒ ®Ó in B¸o X· duy nhÊt chØ cã c¸i bµn in nãi ®óng h¬n nã chØ lµ c¸i khung gç võa b»ng tê giÊy khæ A 4 dµy3 cm víi vµi thÕp giÊy kÎ vµ c¸i bót r«ng mÊy gãi mùc tÝm. C«ng ®o¹n thø nhÊt Lª V©n H¶i pha mùc tÝm thËt ®Æc råi dïng bót r«ng viÕt lªn mÆt giÊy.TÝnh cÈn träng Lª V©n H¶i viÕt kh«ng sai mét dÊu chÊm phÈy nÐt ch÷ ®Òu ®Ëm kÓ c¶ tranh ch©m biÕm còng cña «ng còng chuÈn mùc.C«ng ®o¹n thø hai chóng t«i hoµ bét g¹o nÕp vµo n­íc nguéi cho thËt s¸nh råi nÌn vµo bµn in (c¸i khung gç réng võa b»ng tê giÊy khæ A4 nh­ trªn t«i ®· kÓ) cho thËt ph¼ng råi lÊy èng tre trßn l¨n cho thËt mÞn thËt ph¼ng. C«ng ®o¹n thø ba ®Æt trang b¸o viÕt vµo bµn in råi l¹i lÊy èng tre trßn l¨n ®i l¨n l¹i khi nµo mùc thÊm ®Ëm vµo mÆt bµn in th× bãc tê b¸o viÕt ra. C«ng ®o¹n bèn c«ng ®o¹n cuèi cïng in b¸o. Chóng t«i ®Æt lªn bµn in tê giÊy tr¾ng khæ A4 cho thËt chuÈn råi l¹i lÊy èng tre trßn l¨n mét l­ît lµ ®­îc mét tê B¸o X·.Cø thÕ chóng t«i tiÕp tôc in cho ®Õn khi nµo trang in nhoÌ kh«ng râ ch÷ th× th«i.B¸o X· chóng t«i mçi kú xuÊt b¶n chØ in ®­îc hai thÕp giÊy kÎ kh«ng qu¸ 40 tê v× kinh tÕ eo hÑp kh«ng cho phÐp in nhiÒu h¬n. Céng t¸c víi B¸o X· lóc bÊy giê chØ cã «ng NguyÔn O¸nh BÝ th­ §oµn x· ng­êi lµng Quúnh BiÓu.

B¸o X· ph¸t hµnh néi bé x·: §¶ng uû Uû ban hµnh chÝnh x· c¸c ngµnh ®oµn thÓ vµ Ban Qu¶n trÞ Hîp t¸c x·.VÒ ®èi ngo¹i chóng t«i göi cho Phßng V¨n ho¸ Th«ng tin huyÖn Yªn H­ng vµ B¸o Vïng Má mçi c¬ quan mét tê B¸o X· ®Ó b¸o c¸o. B¸o X· ph¸t huy t¸c dông tèt nã biÓu d­¬ng ng­êi tèt viÖc tèt viÖc lµm hay lêi nãi ®Ñp.¤ng TrÇn S¬n BÝ th­ §¶ng uû x· Liªn Hoµ khen B¸o x· cµng ®éng viªn khÝch lÖ chóng t«i "c¬m nhµ v¸c tï vµ hµng tæng."

B¸o X· ra ®­îc ®©u ba bèn chôc sè th× v× lý do nµy lý do kh¸c l·nh ®¹o ng­êi ta "®×" nhau chung quanh tin bµi ®¨ng trªn B¸o X·. ¤ng TrÇn S¬n vÒ víi tiªn tæ B¸o X· ®×nh b¶n.T«i ®­îc cö vµo tr­êng TiÓu häc Liªn Hoµ d¹y b¸n cÊp (líp Mét líp Hai) l­¬ng th¸ng 18- 20 ®ång gãp vµo víi vî nu«i con nhá. Cuèi n¨m 1959 t«i ra lµm phãng viªn B¸o Vïng Má Lª V©n H¶i ®­îc tuyÓn vµo Bé T­ lÖnh Bé §éi Biªn phßng. Chóng t«i ®Ó l¹i phÝa sau luü tre lµng Quúnh BiÓu nh÷ng kû niÖm vui buån kh«n t¶...

Lª V©n H¶i ë Bé T­ lÖnh Biªn phßng suèt ch¼ng ph¶i tham gia trËn m¹c g× mµ chØ quanh n¨m tø thêi ®i vÏ vÏ b¶n ®å vÏ giêi vÏ ®Êt g× ®Êy phôc vô qu©n ®éi tõ Qu¶ng Ninh vµo tËn giíi tuyÕn khãi löa binh ®ao.

HÕt nghÜa vô lÝnh Lª V©n H¶i chuyÓn ngµnh vÒ má §Ìo Nai ®i l¸i xe g¹t g× ®ã t«i kh«ng t­êng tËn l¾m. Råi tõ ®ã Lª V©n H¶i t×m cho m×nh con ®­êng vµo tr­êng §¹i häc Mü thuËt Hµ Néi.Nh­ng con ®­êng vµo ®¹i häc Mü thuËt Hµ Néi víi Lª V©n H¶i kh«ng su«n sÎ chót nµo. Lª V©n H¶i ph¶i mÊt kh¸ nhiÒu c«ng phu "thuyÕt phôc" lªn gÆp «ng Vi gi¸m ®èc má §Ìo Nai. Gi¸m ®èc Vi quý Lª V©n H¶i lµ quý c¸i tµi l¸i g¹t chø kh«ng thÝch c¸i thø vÏ vêi cho nªn g¹t ph¾t. Theo Gi¸m ®èc Vi th× c¸i sù häc vÏ ch¼ng lµ c¸i qu¸i g× tèt nhÊt ë l¹i má tiÒn ®å s¸ng nh­ hßn than kÝp lª thÕ cßn g× b»ng. Nh­ng Lª V©n H¶i ®Ò nghÞ nhiÒu lÇn ngÉm nghÜ m·i thÊy cã t×nh cã lý Gi¸m ®èc Vi míi ký ®¸nh ro¹ch mét ch÷ Vi vµo l¸ ®¬n ®· nh¹t nhoµ mùc.

Lª V©n H¶i nhËp tr­êng trong lóc hoµn c¶nh gia ®×nh nghÌo tóng kh«ng phô gióp ®­îc g× thËm chÝ c¸i ¸o máng manh kh«ng ®ñ Êm khi §«ng vÒ còng ph¶i v¸ vai. Lª V©n H¶i "®µy mÆt" gi÷a phè ph­êng Hµ Néi víi ngän bót ch× ký ho¹ trong nh÷ng ngµy gian khæ ®· ®i mét nhÏ mµ cã khi cßn nhÞn cho qua ngµy nhÞn lµ chuyÖn th­êng t×nh «ng tµi nhÞn.

¤ng Ph¹m Hång b¹n t«i nguyªn lµ biªn kÞch ®iÖn ¶nh kÐo vÒ cho ë nhê hai th¸ng thùc tËp ë Gia L©m.¤ng Ph¹m Hång ®«ng con chóng ¨n nh­ t»m ¨n rçi. G¹o tiªu chuÈn th¸ng chØ ¨n ®­îc hai chôc ngµy ®· hÕt xo¼n. Cã ngµy c¶ nhµ ¨n ch¸o. Lª V©n H¶i ®ång cam céng khæ víi anh chÞ.Cã h«m bÞ t¾t b÷a. Mét ®ªm Ph¹m Hång sê lÇn sê mß ®©u ®­îc mÊy c¸i b¾p ng« luéc giÊu vµo trong ¸o hít h¶i ch¹y vÒ dói vµo tay Lª V©n H¶i mét c¸i. Kh«ng cÇm lßng ¨n c¶ c¸i b¾p ng« Lª V©n H¶i bÎ ®«i lán vµo ®­a cho cu nhín mét nöa. NgÉm l¹i nöa c¸i b¾p ng« Êy Lª V©n H¶i l¹i kh«n ngu«i nhí Ph¹m Hång.

Ph¹m Hång vèn m¸u l·ng tö l¹i lµ b¹n cña Høa V¨n §Þnh mét nhµ biªn kÞch "cã vÊn ®Ò"thêi Nh©n v¨n Giai phÈm. ¤ng Ph¹m Hång kh«ng cã chç ®øng ch©n ë Hµ Néi rèt cuéc bÞ tèng xuèng B¸o Qu¶ng Ninh chuyªn lo viÖc ph¸t hµnh b¸o."MiÕng khi ®ãi gãi khi no " Lª V©n H¶i tr­íc sau vÉn mét lßng tri ©n ng­êi ®· gióp m×nh trong nh÷ng ngµy khèn khã.

                Lª V©n H¶i chÞu ®ùng suèt n¨m n¨m häc §¹i häc Mü thuËt Hµ Néi. Nh÷ng ngµy Lª V©n H¶i vÒ Qu¶ng Ninh thùc tËp anh l«i mÊy b¹n th©n "kiÕt x¸c" vÒ nhµ t«i. Bµ vî t«i tÇn t¶o kiÕm con c¸ xóc xÎng mua b»ng phiÕu ¨n kÌm víi mãn rau muèng luéc vµng khÌ chÊm n­íc muèi bëi c¸i sù phiÕu mua n­íc m¾m c¶ nhµ chØ ¨n ®­îc m­êi ngµy. NguyÔn Gia Hoµ D­¬ng Quý  HiÖp vµ c¶ c¸i nhµ «ng Hoµng §øc Toµn ®­¬ng kim Vô tr­ëng Vô Mü thuËt vµ NhiÕp ¶nh ViÖt Nam n÷a cã gãi chÌ ba hµo gi¹ng r...ra sµng lÊy mét Êm ngåi l¹i "chÐn chó chÐn anh" sao mµ ngon thÕ. T«i vÉn th­êng nh¾c ®Õn Hoµ ®Õn HiÖp nh­ng kh«ng gÆp mµ chØ gÆp TrÇn V¨n Thä ho¹ sü ë Qu¶ng Ninh. ¤ng nµy ¨n c¬m nghÌo víi gia ®×nh t«i nhiÒu ngµy l¾m mµ sao h«m t«i lªn ¨n c­íi con g¸i nhµ quay phim NguyÔn Anh KÕt gÆp «ng t«i lÔ ®é chµo «ng nh­ng «ng ch¼ng nhËn ra c¸i th»ng t«i ë tØnh lÎ. VÒ råi vî Lª V©n H¶i c« häc trß c­ng cña t«i thêi häc cÊp Mét ë lµng Quúnh BiÓu míi cho «ng TrÇn V¨n Thä biÕt lµ c¸i th»ng t«i kh«ng biÕt nghÜ ngÉm thÕ nµo mµ «ng TrÇn V¨n Thä l¹i thanh minh r»ng «ng Êy kh«ng nhí ra t«i n÷a ch¶ lµ t«i tiÒu tuþ qu¸ mµ. ¤ng ho¹ sü TrÇn V¨n Thä ng­êi Hµ Thµnh sang träng quªn c¸i anh tØnh lÎ còng ph¶i th«i. Th× ra vËy. Ngoµi «ng ho¹ sü TrÇn V¨n Thä ra t«i cßn hai «ng b¹n th©n håi ë Qu¶ng Ninh gÆp nhau ë Hµ Néi hä b¾t tay rÊt chÆt råi b¶o:"Bao giê rçi ®Õn chç tao ch¬i."Chµ! Lóc Êy t«i rçi c¸c «ng mêi lµ t«i x« lu«n nh­ng nµo cã ®­îc lêi chµo cao h¬n m©m cç? Kh«ng ®Õn ch¬i víi c¸c «ng lµ t«i ®¾c lçi. §· vÒ Qu¶ng Ninh råi th× biÕt bao giê míi cã tr¨m ngµn b¹c tµu xe ®Ó lªn Hµ Néi ch¬i víi c¸c «ng? Nh÷ng «ng nµy ®· cã lóc cïng Lª V©n H¶i gi¶i l¸ chiÕu r¸ch lªn tÊm ni-n«ng «m nhau ngñ t¹i nhµ t«i ®Êy.

                                                              ***

               

Lª V©n H¶i sinh n¨m 1942 t¹i lµng Quúnh BiÓu x· Liªn Hoµ tæng Hµ Nam huyÖn Yªn H­ng tØnh Qu¶ng Ninh. Tæng nµy do 25 vÞ Tiªn C«ng ®Õn khai khÈn tõ thêi Lý thêi Lª...

B¶n trÝch ngang cña Lª V©n H¶i kh¸ su«n sÎ.N¨m 1.959 ®i lÝnh biªn phßng hÕt nghÜa vô ra l¸i m¸y g¹t ë má §Ìo Nai råi nh¶y phèc lªn häc §¹i häc Mü thô©t Hµ Néi. N¨m 1.972 tèt nghiªp. ¤ng kh«ng chÞu ë l¹i Hµ Néi lµm c«ng vô ë mét c¬ quan thuéc Bé V¨n Ho¸ Th«ng tin mµ n»ng nÆc ®ßi vÒ Qu¶ng Ninh c«ng t¸c v× mÑ giµ con d¹i vî kh«ng cã viÖc lµm.

 Bèn m­¬i n¨m miÖt mµi vÏ «ng cã 10 t¸c phÈm l­u gi÷ t¹i B¶o tµng Mü thuËt ViÖt Nam ba t¸c phÈm l­u gi÷  t¹i Bé V¨n ho¸ th«ng tin mét t¸c phÈm l­u gi÷ t¹i uû ban Nh©n ®©n thµnh phè Hµ Néi vµ nhiÒu t¸c phÈm l­u gi÷ c¸c n­íc: §øc Hungari Ph¸p Thuþ §iÓn §an M¹ch Singapo. N¨m  1987-1990 tèt nghiÖp Cao häc NghÖ thuËt t¹o h×nh Hungari. ¤ng ®· 5 lÇn tæ chøc triÓn l·m c¸ nh©n ë Hung-ga-ri ë Trung Quèc ë Hµ Néi vµ ë Qu¶ng Ninh. N¨m 1.985 Lª V©n H¶i ®­îc tÆng Huy ch­¬ng §ång t¹i TriÓn l·m Mü thuËt toµn quèc vµ nhiÒu gi¶i th­ëng V¨n nghÖ H¹ Long...

Danh ho¹ NguyÔn T­ Nghiªm viÕt vÒ Lª V©n H¶i:"Anh lµ mét ho¹ sü tµi n¨ng chuyªn vÏ vÒ biÓn rÊt ®éc ®¸o tr­íc anh ch­a cã ai vÏ nh­ vËy. Anh ®· cã mét t×nh yªu m·nh liÖt víi biÓn vÏ víi mét bót ph¸p riªng cña mét ng­êi yªu biÓn"( Hµ Néi 20-3-1992)

                Ho¹ sü L­u C«ng Nh©n:"Nghe tin triÓn l·m muén véi vÒ ngay xem tranh(Lª V©n H¶i) ®µnh thèt lªn:"Tranh vÏ ®Ñp qu¸"( Hµ Néi 9-10-1992).

Ho¹ sü TrÇn L­u HËu:"NÕu cã tiÒn t«i sÏ mua bøc tranh s¬n mµi "ThuyÒn d­íi ch©n nói Bµi Th¬"l­u bót t¹i triÓn l·m riªng cña Lª V©n H¶i ngµy 22-12-2.002 t¹i Hµ Néi.

Gi¸o s­ ho¹ sü t¹o h×nh quèc gia Hung-ga-ri Nugy Gabor viÕt t¹i triÓn l·m riªng cña anh t¹i Budapest:"Nh÷ng t¸c phÈm cña Lª V©n H¶i më ra tr­íc m¾t chóng ta mét thÕ giíi riªng chøa ®ùng mét quy luËt riªng cña thÕ giíi héi ho¹ vµ sù nh¹y c¶m l¹ kú rÊt A §«ng. Víi bµn tay nghÖ thuËt rÊt tinh x¶o vµ khÐo lÐo céng víi trÝ tuÖ hiÓu biÕt nghÖ thuËt s©u s¾c ®· hç trî nhau lµm thµnh nh÷ng t¸c phÈm l¾ng ®äng s©u sa."

Ho¹ sü Mai V¨n HiÕn:"H¹ Long buæi sím "vµ"S­¬ng sím H¹ Long"cña Lª V©n H¶i hai bøc tranh tr«ng m¸t c¸i con m¾t. Bøc tranh" Ch¾n ®än"cã bè côc l¹ mÇu nhuÇn nhÞ "Ra kh¬i"cã khÝ thÕ tiÕn lªn phÝa tr­íc.

                L­¬ng Kh«i  cã bµi ®¨ng trªn B¸o Nh©n d©n sè1.338 ngµy 25-5-1991: "Cuéc ®êi cña t¸c gi¶ lu«n g¾n bã víi con ng­êi vµ phong c¶nh kú vÜ cña H¹ Long v× nhµ anh n»m s¸t ngay bê biÓn. Th©n quen víi biÓn nh­ thÕ cho nªn trong s¸ng t¸c anh th­êng say mª ®i t×m c¸i ®Ñp cña biÓn. Nhê b¶n lÜnh cao t¸c gi¶ miªu t¶ nh÷ng c¶nh lao ®éng vÊt v¶ nÆng nhäc trong ngµnh khai th¸c Than  vµ ng­ nghiÖp thµnh nh÷ng bè côc trong ®ã cã ng­êi vµ c¶nh vËt ®­îc c¸ch ®iÖu thµnh nh÷ng m¶ng nh÷ng khèi vµ ®­êng nÐt rÊt uyÓn chuyÓn nh­ trong c¸c s¸ng t¸c tranh: "§an l­íi " "B¾t cua " "NhÆt than tr«i " "Ph¬i l­íi "vµ "S¶m thuyÒn"... Ngay tõ n¨m 1985 Lª V©n H¶i ®· cã nh÷ng kh¸m ph¸ míi vÒ nghÖ thuËt trong t¸c phÈm:" B¾t cua biÓn."T«i ®· treo bøc tranh nµy ë phßng kh¸ch v× t«i yªu nã ph¶n ¸nh mét c¸ch ch©n thùc cuéc sèng cña ngh÷ng con ng­êi lam lò b¾t èc mß cua gÇn gòi víi ng­êi th©n trong gia téc t«i.

                T¹p chÝ V¨n nghÖ H¹ Long sè 65 66 - ngµy 1-2- 1993 Th¸i Hanh ®· nhËn xÐt tranh Lª V©n H¶i: "¥ nghÖ thuËt tranh Lª V©n H¶i dï b×nh minh ban mai s­¬ng sím hay hoµng h«n sÉm tèi chiÒu tµ cho ®Õn biÓn lÆng m©y tr«i hoÆc trêi d«ng sãng ®éng...tÊt c¶ hÇu nh­ gi÷ nguyªn mét duyªn d¸ng m¬ mµng th¬ méng víi s¾c mÇu ªm ¶ nh· nhÑ ngät ngµo trong bót ph¸p bét mµu gi¶n dÞ mµ tinh vi thanh tho¸t kh«ng hÒ mê nhoµ lÉn khuÊt víi ai. §iÓm næi tréi h¬n n÷a lµ nghÖ thuËt cña anh ®· ph¶n ¸nh kh¸ tinh luyÖn vÒ nh÷ng diÔn biÕn cña thêi tiÕt khÝ hËu ®Æc thï cña non n­íc trêi m©y biÓn H¹ Long hïng vÜ. Ph¶i cã mét t©m hån si mª tha thiÕt d¹t dµo vµ mét hiÖu øng mÉn c¶m míi th©u tãm ®­îc vÎ ®Ñp diÖu kú vi tÕ cña diÔn biÕn thêi gian kh«ng gian thiªn  nhiªn mu«n s¾c mÇu."

                B¸o Hµ Néi Míi sè 4+5+6-1.993. ®¨ng bµi viÕt cña §¹m Thuû:"Lª V©n H¶i lµ mét trong nh÷ng ng­êi ho¹t ®éng h¨ng h¸i nhÊt cho viÖc g©y dùng vµ ph¸t triÓn phong trµo héi ho¹ c«ng nh©nVïng Má ®Çu tiªn cña c¶ n­íc."

                N¨m 1.992 vµ 2.002 hai lÇn ®­îc §µi TruyÒn h×nh ViÖt Nam ®­a ch­¬ng tr×nh giíi thiÖu ho¹ sü Lª V©n H¶i trªn VTV3.

Nh÷ng nhËn xÐt ®¸nh gi¸ tranh cña c¸c ho¹ sü c¸c nhµ lý luËn phª b×nh c¸c nhµ b¸o tªn tuæi trong n­íc vµ quèc tÕ ®ñ nãi lªn sù thµnh c«ng lín cña ho¹ sü Lª V©n H¶i. Lª V©n H¶i lóc nµo còng t©m niÖm vÒ Qu¶ng Ninh quª h­¬ng n¬i sinh ra vµ nu«i «ng thµnh tµi. Mãn nî lín ®èi víi H¹ long h¼n kh«ng bao giê «ng tr¶ hÕt nh­ng dÉu g× ®i ch¨ng n÷a th× «ng còng lµ ng­êi con h­íng thiÖn vÒ quª h­¬ng.

Lª V©n H¶i cã thêi gian 37 n¨m c«ng t¸c ë Së V¨n Ho¸ Th«ng tin Qu¶ng Ninh.Trong suèt 37 n¨m Êy «ng ®­îc ph©n c«ng theo dâi phong trµo Mü thuËt cña tØnh Qu¶ng Ninh. Vµ còng ngÇn Êy n¨m trêi d»ng dÆc «ng theo b­íc ch©n tõng ho¹ sü ®em c¸i t©m vµ sù hiÓu biÕt vÒ héi ho¹ cña m×nh häc ®­îc ë trong vµ ngoµi n­íc gióp ®ì anh em ®ång chÝ héi ho¹ Qu¶ng Ninh n©ng cao nghÒ nghiÖp. Cã thÓ nãi «ng lµ mét trong s« nh÷ng ho¹ sü tËn tuþ x©y dùng phong trµo héi ho¹ Qu¶ng Ninh. Nh÷ng n¨m th¸ng Êy Qu¶ng Ninh ®· tæ chøc ®­îc trªn 20 lÇn triÓn l·m toµn tØnh 5 lÇn triÓn l·m t¹i thñ ®« Hµ Néi vµ th­êng xuyªn tham gia triÓn l·m Mü thuËt toµn quèc cña Bé V¨n ho¸ Th«ng tin tæ chøc ®Þnh kú 5 n¨m mét lÇn (tõ n¨m 1.976 ®Õn n¨m2.005).TØnh Qu¶ng Ninh ®· vinh dù ®­îc Bé V¨n ho¸ Th«ng tin vµ Héi Mü thuËt ViÖt Nam tÆng th­ëng tØnh cã phong trµo Mü thuËt kh¸ nhÊt trong c¶ n­íc (trõ hai thµnh phè Hµ Néi vµ thµnh phè Hå ChÝ Minh). Trong nh÷ng thµnh tùu Mü thuËt Qu¶ng Ninh h¼n cã c«ng ®ãng gãp cña «ng ®iÒu nµy kh«ng thÓ phñ nhËn.

N¨m 1.996 Lª V©n H¶i ®ù¬c chuyÓn vÒ Bé V¨n ho¸ Th«ng tin gi÷ chøc Phã Vô tr­ëng Vô Mü thËt vµ NhiÕp ¶nh ViÖt Nam. ¤ng lu«n lu«n ®­îc Bé tr­ëng quyÕt ®Þnh lµ thµnh viªn Héi ®ång NghÖ thuËt vµ tõ n¨m 2.001 Lª V©n H¶i lµ Uû viªn Héi ®ång biªn so¹n s¸ch TuyÓn tËp Mü thuËt ViÖt Nam thÕ kû XX.Vµ ®Æc biÖt «ng kh«ng quªn tr¸ch nhiÖm ®èi víi phong trµo Mü thuËt Qu¶ng Ninh. ¤ng kh«ng bá sãt nh÷ng ho¹ sü tµi n¨ng cña tØnh Qu¶ng Ninh trong c¸c kú triÓn l·m lín vµ ghi danh trong s¸ch tuyÓn tËp Mü thuËt thÕ kû XX cña Bé V¨n ho¸ Th«ng tin.

Nhµ th¬ TriÖu NguyÔn viÕt tÆng ho¹ sü Lª V©n H¶i bµi th¬ cã tiªu ®Ò "Sãng Thuû Tinh."

Ch­¬ng Mét- BÕn X­a:

"BÕn §oan ngµy Êy...l©u råi.Cã ng­êi nÝu mòi thuyÒn t«i:O hß! M×nh ¬i m×nh h·y nhí cho: BÕn nµy than bôi qua ®ß lÊm ch©n. H¸t råi hong l­íi tr­íc s©n. B©ng qu¬ mét m¶ng n¾ng xu©n ®Ëu vµo.Dï m×nh xu«i ng­îc n¬i nao.Th­¬ng nhau h·y g¸c c©y sµo lªn ch¬i. Th­¬ng th× th­¬ng l¾m m×nh ¬i. Lêi th­¬ng nh­ chØ xe t«i víi m×nh. ChØ e rau diÕp lµm ®×nh. L­íi gi¨ng b¾t c¸i bãng h×nh vu v¬. Ai hß sao khÐo hß ¬ ®Ó ta m¾c c¸i l­íi t¬ cña m×nh. Ng­êi khoe rau diÕp lµm ®×nh. Ta xin ng¾t l¸ tróc xinh lµm thuyÒn.§Ëu thuyÒn th× ¾t lªn duyªn. NÕu kh«ng chuèc tñi mua phiÒn lµm chi?Con thuyÒn nghe h¸t ra ®i. BÕn §oan cßn ®ã Trêi th× vÉn xanh.

                Ch­¬ng Hai: VÜ Thanh Buån                   .

Nay vÒ rÏ v¹t n¾ng hanh. BÕn x­a th­a bãng ®· thµnh lÇu cao. ThuyÒn kh«ng cßn lèi rÏ vµo. B©ng khu©ng ch¼ng biÕt c¾m sµo n¬i ®©u Phè dµi v¾ng tÊm ¸o n©u. KhÐt mïi nh¹c ngo¹i ®¾ng c©u huª t×nh. M×nh ¬i ai ®· phô m×nh? N«n nao con sãng thuû tinh nhí bê..."

                                                     

***

               

Lª V©n H¶i nguyªn Phã Gi¸m ®èc Së V¨n ho¸ Th«ng tin Qu¶ng Ninh Phã Vô tr­ëng Vô Mü thuËt vµ NhiÕp ¶nh Bé V¨n ho¸ Th«ng tin . N¨m 2.004 vÒ "trÝ sü t¹i gia" «ng ®ang trï liÖu vèn liÕng tÝch cãp mÊy chôc n¨m söa sang ng«i nhµ ë phè BÕn §oan ®Ó lµm nhµ B¶o tµng c¸ nh©n tr­ng bµy hµng tr¨m t¸c phÈm cã gi¸ trÞ nghÖ thuËt cao nh­ c¸c nhµ phª b×nh c¸c ho¹ sü c¸c nhµ b¸o tªn tuæi trong vµ ngoµi n­íc ®· nhËn xÐt ®¸nh gi¸ th× thµnh phè H¹ Long h¹ chØ gi¶i to¶ nhµ «ng ®Ó lµm s©n ®Òn.¤ng lªn gÆp thµnh phè thµnh phè b¶o «ng chê ý kiÕn tØnh tØnh im lÆng vµ cø thÕ ng­êi ta treo lu«n ý t­ëng lµm nhµ B¶o tµng cña «ng.Ng«i nhµ ë phè BÕn §oan cña «ng mua l¹i cña mét ng­êi thî má håi g¹o ch©u cñi quÕ b»ng må h«i ba n¨m vÏ hai bøc tranh råi g¹t n­íc m¾t tr­íc khi b¸n cho Nhµ nghØ C«ng §oµn treo ë gi÷a phßng kh¸ch lín n¬i trang träng nhÊt.Khi viÕt bµi viÕt nµy t«i muèn tiÕt lé mét mÈu chuyªn vui vÒ «ng nÕu biÕt tr­íc h¼n «ng kh«ng b»ng lßng nh­ng t«i m¹n phÐp «ng: Khi cßn lµm viÖc «ng cã vÞ thÕ ®¸ng kÝnh trong kh©u xÐt duyÖt c¸c ph¸c th¶o nghÖ thuËt thÕ nªn tÕt dÕn xu©n vÒ «ng th­êng nhËn ®­îc mãn quµ cña bÌ b¹n vµ nh÷ng ®Þa ph­¬ng tri ©n nh­ng h­u råi ng­êi ta quªn tuét lu«n.May mµ bÞ quªn kh«ng th× dÔ bÞ c¬ quan ph¸p luËt mêi x¸c minh vô bª bèi ë mét c«ng tr×nh nghÖ thuËt mµ «ng biÕt.T«i b¶o phóc «ng to nh­ nói tÕt nµy «ng ph¶i chuÈn bÞ quµ vµo nhµ giam c¶m ¬n ng­êi ta.¤ng c­êi hån hËu b¶o cô nãi ph¶i.

 ¤ng cßn cã mét gia ®×nh ªm thuËn giÇu t×nh yªu th­¬ng.Lª V©n H¶i cã bèn ng­êi con hai trai hai g¸i: Th¹c sü Mü thuËt Lª Quèc Huy héi viªn Héi Mü thuËt ViÖt Nam hiÖn ®ang c«ng t¸c ë B¶o tµng Mü thuËt ViÖt Nam. Anh cã tranh triÓn l·m Mü thuËt toµn quèc n¨m 2.000 vµ 2.005 vµ ®­îc tÆng gi¶i th­ëng cña Uy ban Liªn hiÖp c¸c Héi V¨n häc NghÖ thuËt ViÖt Nam.Lª Thµnh §øc con trai ót héi viªn Héi Mü thuËt ViÖt Nam Th¹c sü Mü thuËt Hµ Néi ®ang tu häc tiÕn sü Mü ThuËt t¹i n­íc Céng hoµ Ph¸p. Anh cã tranh  taÞ triÓn l·m Mü thuËt toµn quèc n¨m 2.000 vµ 2.005 ®­îc tÆng Huy ch­¬ng ®ång t¹i triÓm l·m nµy. Lª Thµnh §øc cßn cã tranh tr­ng bµy t¹i triÓn l·m tranh c¸c n­íc: BØ Thuþ Sü Trung Quèc Lµo NhËt B¶n Philippins. HiÕm cã mét gia ®×nh nµo cã ba cha con ®Òu cã tr×nh ®é Cao häc Mü thuËt vµ ®Òu lµ héi viªn Héi Mü thuËt ViÖt Nam.T«i nghÜ ®Êy lµ phóc do ng­êi cha ®Ó l¹i.

Tuæi th¬ cña Lª V©n H¶i kh«ng ®­îc may m¾n. Lª V©n H¶i må c«i khi míi h¬n 10 tuæi.Cha Lª V©n H¶i lµ Lª V¨n Thóa d©n lµng Quúnh BiÓu th­êng gäi víi c¸i tªn th©n mËt"x· Thóa."C¸ch ®©y h¬n 60 nÆm h×nh ¶nh «ng bÞ tróng ®¹n kÎ thï vÉn kh«ng hÒ ngu«i ngoai trong trÝ n·o t«i.T«i nhí h«m Êy «ng ®ang ®¸nh tæ tem ë nhµ cô Lý R×nh ng­êi lµng Quúnh BiÓu víi «ng.T«i ®ang ch¬i víi ng­êi ch¸u cô Lý R×nh th× «ng"x· Thóa"sai ®i mua hµo thuèc lµo. T«i cÇm hµo chØ nhÈy ch©n s¸o sang nhµ bµ cô §iÓm lo¸ng c¸i ®em vÒ cho «ng gãi thuèc lµo gãi b»ng l¸ chuèi kh«.¤ng vo måi thuèc cho vµo nâ ®iÕu rÝt roµnh ro¹ch råi ngöa mÆt lªn ph¶ khãi thuèc ra.Võa lóc Êy th× cã ng­êi b¶o cã lÝnh ®ån Cèng L­u Khª v©y xãm Gi÷a n¬i gia ®×nh «ng t¸ tóc.ChiÕu tæ tem gi¶i thÓ.¤ng"x· Thóa"ng­îc sang m¹n nhµ «ng V¨n Voßng ng­êi em hä th× bän lÝnh nguþ Ëp ®Õn «ng ch¹y ra mám Bê §©ng tr­íc cöa nhµ «ng V¨n Voßng ®Þnh tÈu tho¸t th× bÞ chóng b¾n chÕt.¤ng Lý §è lµ anh em cäc chÌo víi «ng ®øng ra ch«n cÊt «ng må yªn m¶ ®Ñp ngay h«m sau.Bµ con ng­êi lµng Quúnh BiÓu ai nÊy ®Òu c¶m th­¬ng v× lóc sinh thêi «ng"x· Thóa"sèng cã t×nh cã nghÜa.Khi «ng bÞ kÎ thï g¹ gôc gia ®×nh «ng vÉn cßn nguyªn hÖ thèng hÇm bÝ mËt nu«i vµ b¶o vÖ c¸n bé ViÖt Minh v× thÕ gia ®×nh Lª V©n H¶i ®­îc Nhµ n­íc ta c«ng nhËn lµ gia ®×nh cã c«ng víi n­íc.

N¨m 1.992 nhµ th¬ Huy CËn Chñ tÞch Uû ban Liªn hiÖp c¸c Héi V¨n häc NghÖ thuËt ViÖt Nam xem triÓn l·m c¸ nh©n cña Lª V©n H¶i t¹i Hµ Néi «ng ®· viÕt tÆng Lª V©n H¶i bµi th¬ rÊt hay:

V©n H¶i lµ BiÓn M©y

BiÓn dµo d¹t sãng m©y bay ngót trêi.

Ho¹ sü Lª V©n H¶i tÝnh m¸t ch©n thùc träng ch÷ tÝn träng lÏ ph¶i...

 TC                                                           

                                         Lµng Quúnh BiÓu tæng Hµ Nam Ngµy 22-11-2005 

                                            

More...