THÓI HƯ TẬT XẤU CỦA NGƯỜI VIỆT: QUAN LỚN NHƯ HẠ LƯU ẢO TƯỞNG THOÁI HOÁ TRÌ TRỆ VÀ BẤT LỰC

Trong con mắt các nhà tri thức nửa đầu thế kỷ

 Thói hư tật xấu của người Việt : Quan lớn như hạ lưu Ảo tưởng thoái hóa trì trệ và bất lực

Vương Trí Nhàn

   
08:26 PM - Thứ sáu 22/04/2011

Quan cao chức lớn cũng sống như kẻ hạ lưu
 

(Tản Đà Đông Pháp thời báo năm 1927)

Nghĩ như những người quan cao chức lớn cửa rộng nhà to mũ áo đai cân mày đay kim khánh mà gian tham xiểm nịnh bất nghĩa vô lương hút máu hút mủ của dân thứ để nuôi béo vợ con như thế có phải là hạng người hạ lưu không tưởng công chúng cũng đều công nhận. Lại nghĩ như những người tây học nho học học rộng tài cao duyệt lịch giang hồ giao du quyền quý mà quỷ quyệt giả trá bôi nhọ ra hề lấy văn học(1) gạt xã hội để mua cái hư danh phụ xã hội thân người ngoài(2) để kiếm bề tư lợi như thế có phải là hạ lưu không tưởng công chúng cũng đều công nhận.

(1) văn học ở đây tức là học vấn nói chung.

(2) người ngoài: chỉ người Pháp cũng như người Tàu là các thế lực lúc ấy đang có nhiều ảnh hưởng.

 

Từ ảo tưởng tới thoái hóa
 

(Phan Khôi Báo Thần chung năm 1929)

Mấy trăm năm nay thuyết minh đức tân dân(1) làm hại cho sĩ phu nhiều lắm nhất là trong thời đại khoa cử thịnh hành. Buổi còn đang đi học thì người nào cũng nhằm vào hai chữ tân dân đó mà ôm những hy vọng hão huyền cứ tưởng rằng mình ngày sau sẽ làm ông nọ bà kia sẽ kinh bang tế thế rồi mình sẽ thượng trí quan hạ trạch dân làm nên công nghiệp(2) ghi vào thanh sử(3) đến đời đời không ngờ thi không đậu hay đậu mà không làm ra trò chi thì trở nên thất vọng thiếu điều ngã ngửa người ra tay chân xuôi lơ và bủn rủn. Còn người khác đắc thời thi đậu ra làm quan thì lại ỉ rằng bấy lâu mình đã có cái công phu minh đức nghĩa là mình đã học giỏi rồi thì bây giờ cứ việc thôi sờ học ư sở hành chớ có lo chi. Bởi vậy nên có những ông thượng thư bộ hộ mà làm chẳng chạy bốn phép toán thượng thư bộ binh mà cả đời chẳng biết đến cái lưng con ngựa ra sao cái cò khẩu súng là gì. Mà rồi ông quan nào cũng như thượng đế cả nghĩa là toàn trí toàn năng(!).

(1) trích từ câu đầu tiên của sách Đại học có nghĩa làm sáng đức và khiến dân luôn luôn đổi mới.

(2) cũng tức là sự nghiệp.

(3) thanh sét thời cổ ở Trung Quốc dùng thẻ tre để chép sử nên lịch sử thường được gọi là thanh sử.

 

 Trì trệ và bất lực
 

(Lương Đức Thiệp Việt Nam tiến hóa sử năm 1944)

Bị ý thức hệ nho giáo bảo thủ lung lạc bị nguỵ thuyết của bọn Tống nho đưa lạc nẻo bị chế độ thi cử chi phối đẳng cấp nho sĩ Việt Nam không còn một chút hoạt lực(1) nào không còn được một tính cách cấp tiến nào nữa. Bởi vậy họ đã chống tiến hoá chống cải cách. Phụ hoạ với triều định họ đã lấy cái học bã giả(2) của Tống nho dựng một bức trường thành ngăn các trào lưu triết học khác không cho tràn tới địa hạt tri thức do họ giữ đặc quyền.

…"Thiếu độc lập về tư tưởng hoàn toàn phục tùng cổ nhân Trung Hoa về cả mặt tình cảm quá câu nệ về hình thức thơ Tàu đẳng cấp Nho sĩ Vệt Nam chỉ sản xuất ra được những lối thơ nghèo nàn. Nhiều tập thơ mài giũa công phu nhưng không chút sinh khí.

Qua ngay hình thức của thơ ta cũng thấy rõ tinh thần bảo thủ của đẳng cấp Nho sĩ và sự bất lực của đẳng cấp này trong mọi công cuộc sáng tạo xã hội có tính chất cấp tiến.

(1) sức sống.

(2) thường nói bã chả với nghĩa cái phần dư thừa sau khi lấy hết tính chất và nát ngấu nhão nhoẹt.



 


 


tranchieuqn

Chào Bạn Mai Chiêu Sương
Chúc Bạn và gia quyến an lành.
Cám ơn Bạn rất nhiều về những ý kiến hay.
Trần Chiểu

Mai Chiêu Sương

Lạm bàn: Thượng lưu là trên là quẻ càn là trời là quân tử là khí. Hạ lưu là dưới là quẻ khôn là đất là tiểu nhân là vật. Nó cũng cùng là...một dòng sông thôi. Nhưng "hạ lưu"...dể sống hơn vì Có cá tôm thoải mái có ghe thuyền bến đổ có phố xá sầm uất có đủ mọi...nhu cầu cho "cái hạ lưu" nên người ta thường...khoái cách sống hạ lưu hơn phải không thưa Trần tiên sinh? Trong Kinh Dịch Quẻ "Địa thiên thái" là khí âm thăng lên khí dương giáng xuống giao thoa trời đất quan dân gần gũi nên gọi là...thái hòa. Quẻ "thiên địa bỉ" là phần trời...làm trời phần đất đất chịu xa rời ly tán cho nên mới...bỉ cực. Thật là KINH DỊCH quá tuyệt ha Tiên sinh? Kẻ sĩ ngày xưa nhờ có...học DỊCH nên biết "Đạo quân tử". Vì biết Đạo nên họ thường chọn cách sống "Thượng lưu" chịu đói "Thu ăn măng trúc đông ăn giá" tu thân cứu đời.

Nguyễn Quốc Hùng

Nguyễn Quốc Hùng

Cơ quan em còn có chuyện mỗi lần thể hiện sự yếu kém là một lần lên chức. Đó là trì trệ và bất lực.

Hoài Khánh

Em sang thăm bác...